كۆنگرەیەكی نیشتمانی بۆ عێراق یا هەرێم؟
عهدنان عوسمان
سەرۆكی هەرێمی كوردستان وەك كاردانەوەیەك بەرامبەر بەوقەیرانەی لە عێراقدا دروست بووە داوای كۆنگرەیەكی نیشتمانی دەكات لە پێناو هێنانە ئاراوەی كەشێكی سیاسی گونجاو لەعێراقدا.
من لێرەدا قسەم لەسەر ئەوە نیە كە عێراق سەرۆك كۆماری هەیە و داوای بەستنی كۆنگرەیەكی لەم چەشنە بەشێكە لە ئەركەكانی ئەو، هەروەها قسەم لەسەر ئەوە نیە كە ئەو سەرۆك كۆمارە كوردەو هاوشەریكی سەرۆكی هەرێمە لە پرۆسەی سیاسیدا، واتە لە ئاكامدا، بەستنی كۆنگرەكە دەبێتە دەستكەوتێك بۆ كوردو بەشێك لە خەمخۆری كورد بۆ عێراقی نوێ. لە راستیدا ئەوەی لێرەدا گرنگە لەسەری ڕاوەستین و پرسیاری لەسەر بكەین ئەوەیە: ئایا بەستنی كۆنگرەیەكی نیشتمانی بۆ هەرێم گرنگترو پێویست تر نییە؟ ئایا كە ماڵی خۆت هەزار دەردو نەخۆشی هەبێت دەكرێت لەخەمی ماڵە دراوسێدا بیت؟ وە ئایا مرۆڤ كە توانای چارەسەی نەخۆشیەكانی خۆی نەبێت دەتوانێت چارەسەی برینی خەڵكانی تر بكات؟
ساڵانێكە هەرێم لە قەیرانێكی سیاسی توند دایە، لە ساتەوەختی خۆپیشاندانەكانی 17/2 بە دواوە لەسەر لێواری شەڕی ناوخۆو یەكتر قڕان بوین، نا ئارامی و بارگرژی باڵی بەسەر سەرجەم شارەكانی كوردستاندا كێشابو، لە ئێستاشدا بەهۆی سوتاندنی بارەگاكانی یەكگرتوو لە پارێزگای دهۆك دیسان كەشێكی سیاسی ئاڵۆز دروست بوە، هەنگاوەكانی چاكسازی و كۆبونەوە پێنج قۆڵیەكان توشی وەستان و بن بەست هاتون، كەچی بەداخەوە رۆژێك نەمانبیست سەرۆكی هەرێم داوای كۆنگرەیەكی نیشتمانی بۆ هەرێم بكات لە پێناو دانانی رێوشوێنێكی نیشتمانی بۆ سەرجەم ئەو پرسە هەستیارانە.
بەڵام نەچوە بچێت
هەرێم جگە لەو كێشانەی سەرەوە، بەم سێ پارێزگایەی ئێستایەوە روو بەروی كۆمەڵێك مەسەلەی گرنگ دەبێتەوە كە پێویستی بە راوێژو كۆنگرەو دانیشتن ودانانی نەخشە رێگای ستراتیجی هاوبەشی سەرجەم لایەنە سیاسیەكانە.
چەند دۆسێیەكی هەستیار هەیە پێویستی بە هەوڵا و ئیجتیهاد و هەماهەنگی هەموو لایەك هەیە چونكە پەیوەستە بە ئایندەو چارەنوسی هەرێمەوە. ئەو وەزعەی لە بەغدا دروست بووە كاریگەری راستەوخۆی بەسەر داهاتی هەرێمەوە دەبێت كە بە تەواوەتی پشتی بەبوجەی عێراقەوە بەستوەو لەڕوی داراییەوە بە تەواوەتی وابەستەی ناوەندین. پرسی دروست كردنی هەرێمەكان لەو ناوچانەی كە كورد بەشێكە لە پێكهاتەكانی و ناوچەی جێناكۆكە، هەرێمو ناوچە دابڕاوەكان لەم كێشمەكێشە سەختانەدا بەرەو ئایندەیەكی نادیار دەبات، پرسی چاكسازیو دروست كردنی ئۆرگانە دەوڵەتیەكانی حوكمڕانیەكی مۆدێرن لە هەرێمدا، ئەمانە چەندین دۆسێیەكی گرنگن كە دەبێت سەرۆكی هەرێمو سەرجەم لایەنە سیاسیەكانی هەرێم لەخەمیدا بنو لەم ماوەیەدا لەگفتوگۆی چڕو پردابن بۆ دۆزینەوەی میكانیزمی دروست بۆ مامەڵەكردن لەگەڵا ئەم واقعە ئالۆزە نوێیەدا.
یەكێتی و پارتی ناكرێ بە هەمان عەقڵیەتی جاران و بە خەمساردیو لاموبالات و دەربڕینی هاودەردی و داڵدەدانی لایەنەكان بوەستن و بیر لە ئایندەی هەرێم و چارەنوسی سیاسی دوور لە هەندێك دەستكەوتی حیزبی نەكەنەوە. لایەنی ئۆپۆزسیۆنیش بە تایبەت گۆڕان ناكرێو نابێ وەك تەماشاكەر سەیری روداوەكان بكات، بەڵكو پێویستە پرۆژەو نەخشەی هەبێت بۆ مامەڵە كردن لەگەڵا روداوەكانداو وەك هێزێك كە خۆی بە بەرپرسیار دەزانێت بۆ ئایندەو چارەنوسی هەرێمو ناوچە دابڕاوەكان بێتە پێشەوەو بەشێكی كاریگەر بێت لە نەخشە رێگایەكی نیشتمانی لە پێناو گەڕاندنەوەی ئەو ناوچانەو بنیات نانێكی دیموكراسیانەی كۆمەڵگا.
لەوانەیە ئەو دەرەفەتەی خەریكە بۆ گەلی كورد لەم بەشەی كوردستان پەیدا دەبێت خەونێكی ڕەوای دەیان ساڵەمان بێت. لایەنە سیاسیەكان لە بری خۆ سەرقاڵكردن بە كۆنگرەی نیشتمانی بۆ عێراق، پێویستە بیر لە كۆنگرەو هەنگاوی نیشتمانی راستەقینە بكەنەوە بۆ رزگاربونی هەرێم لە وابەستەیی و یەكلاكردنەوەی چارەنوسی ناوچە دابڕیندراوەكانو دەست كردن بە پرۆسەیەكی جدی چاكسازیو بنیات نانی دەزگاكانی هەرێم.
سهرچاوه: ماڵپهڕی فراكسیۆنی گۆڕان
