یونادم یوسف كەنا: رووداوەکانی بادینان تەواوكەری ئەو بەرنامەیە كە لە بەغدا ڕووی دا و بووە هۆی شەهیدبوونی دەیان خێزانی مەسیحی
رووداوی زاخۆ لەوە گەورەترە كە تەنیا مەلایەك خوتبەیەكی هاكەزایی دابێت، بەڵكوو هەوڵدانە بۆ دروستبوونی فیتنەیەكی گەورە
دیمانە: شێرزاد عەبدولڕەحمان
سكرتێری بزوتنەوەی ئاشووری – كلدانی (یونادم یوسف كەنا) ڕایگەیاند كە ئەو ڕووداوانەی لەو چەند ڕۆژانەدا لە زاخۆ و هەندێك دەڤەری دیكەدا هاتنە ئاراوە، هەوڵدانێكی نەزۆكانەیە بۆ ڕێگرتن لەو بەهێزی و پێشكەوتنەی كە ئەمڕۆ لە كوردستانی عێراقدا هاتووەتە دی، لە پێناو ئەوەدا ئەو كارانە ئەنجام دران، كە دەبێتە فاكتەرێك بۆ شكستپێهێنانی ئەو تەبایی و باری سەقامگیرییەی كە لە كوردستاندا هاتووەتە دی.
*ئایا بەڕێزتان هۆكاری ئەم ڕووداوانەی زاخۆ چۆن لێك دەدەنەوە كە تێیدا خەڵكانێك زەرەرمەند بوون و ئەم زەرەرانە جگە لە موڵكی گشتی و موڵكی تایبەتی، شوێنی گەشتیارییشی گرتووەتەوە؟
بەر لە هەموو شتێك، دەبێ ئێمە، لەو ڕاستییە تێبگەین كە تەنیا هۆكارێك لە پشتەوەی ئەم ڕووداوانەدا نییە، بەڵكوو چەند هۆكارێك كە بووە بە مایەی پەلاماردانی ئەو شوێنانە و من وای نابینم تەنیا مەسەلەكە پەلاماردانی دوكانی مەیخواردنەوە و شوێنی گەشتیاری بێت، بەڵكوو مەسەلەكە، لەوە قووڵترە كە بە شێوەیەكی ڕەمەكی، مامەڵە لەگەڵ كێشەكانی چەند ڕۆژی ڕابردوودا بكرێ.
بە دیدی من هۆكارەكان، هەندێكیان ناوخۆیین، هەندێكی دیكەیان دەستی دەرەكین كە دەیانەوێ سەقامگیری لە كوردستاندا بگۆڕن بە ئاژاوەنانەوە و ئەمەیش نەخشەیەكی پڕ گومانە، كە بە هەوڵی دەرەكی یان باشتر وایە بڵێم ناوچەیی دادەنرێت بۆ تێكچوونی ئەو بارودۆخەی لە كوردستاندا بەرقەرارە، یان ڕوونتر بڵێم هەوڵێكی خەتەرناكە بۆ ئاوەژۆكردنی ڕووی ڕاستی، هاوكات ئیفلیجبوونی ئەو پێشكەوتنەی كە كوردستانی عێراق بە خۆیەوە دەیبینێ و هەموو لایەنەكانی ژیانی گرتووەتەوە، لە ڕووی سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتی و ژیانی پەرلەمانی و لە هەموویشیان گرنگتر باری ئاساییشی كوردستان كە بە تەواوی بووە بە جێگەی سەرنجی هەموو لایەك كە بە سەرسامییەوە لە ئەزموونەكە دەڕوانن.
*پێت وا نییە ئەم پەلاماردانە بۆ مومتەلەكاتی خەڵك و شوێنە گەشتیارییەكان كە زۆربەیان كریستیانین، ئامانجی ڕاستەوخۆی لێكترازانی پێوەندیی پێكهاتەكان دەبێت، كە مێژووی چەندین ساڵە بە یەكتریانەوە دەبەستێتەوە؟
ئامانجی ڕاستەقینە ئەوەیە كە باست كرد. چونكە ئەگەر بە تەواوی لە ڕووداوەكان ورد بینەوە، ئەو ڕاستییە دەردەكەوێت، كە پەلاماردانەكە كراوەتە سەر ئەو شوێنانەی كە پێوەستن بە مەسیحییەكانەوە، واتە هەوڵدانەكە بەو ئاڕاستەیەیە كە ئازاری خێزانە مەسیحییەكان بدرێت، ئەمەیش تەواوكەری ئەو بەرنامەیە كە لە بەغدا ڕووی دا و بووە هۆی شەهیدبوونی دەیان خێزانی مەسیحی و ئاوارەبوونیان بۆ كوردستان، چونكە ئێرەیان بە وڵاتێكی ئارام زانی كە باوەش بۆ هەموو كەسێك دەكاتەوە، بە تایبەتی مەسیحییەكان كە مێژوویەكی درێژیان لەگەڵ كورددا هەیە، بگرە لە دەیان داستان و ڕووبەڕووبوونەوەی دوژمنانی حوكمڕانی پێشوودا بەشداربوون و بگرە لە یەك سەنگەر بۆ بەدەستهێنانی ئازادی پێشمەرگە بوون و لە پێناو ئەمەیشدا لە كوردستاندا خوێنیان ڕشتووە، ئەمە من نایڵێم، بەڵكوو مێژوو خۆی شایەتحاڵی ڕاستەقینەیە بۆ ئەو تەباییە كە هەمیشە بووە بە ڕووخساری ژیان لە كوردستاندا.
*ئایا یاساشكێنەكان چ كەڵكێك لە جیابوونەوەی كورد و مەسیحییەكان، یان كورد و كلدان، یان هەر پێكهاتەیەكی دیكە وەردەگرن؟
زۆر كەڵك لە ترازانی پێكهاتەكان وەردەگرن، چونكە ئەوان ئەو كەسانەن كە درزێك نادۆزنەوە كە بیقۆزنەوە، جگە لەوە نەبێت كە هەوڵ بدەن بۆ جیاكردنەوەی ئەو پێكهاتانە، ئەمەیش دەكەن بە هۆیەك بۆ سەرقاڵكردنی سەركردایەتیی كورد، تاكوو ئەو ئاوەدانییەی كە لە كوردستاندا ڕەنگ دەداتەوە، بوەستێت، ئەمەیش پاش ئەوە دێت كە لە پیلان و ڕێگەكانی دیكە بە تەواوی فەشەلیان هێنا، بە تایبەتی لە پیلانی جیاكردنەوەی ئەو پێكهاتانە.
* ئایا ڕووداوەكانی ئەم دواییە كە لە وڵاتانی عەرەبیدا ڕوویان دا، چ پێوەندییەكیان بە گۆڕانكاری لە كوردستاندا هەیە؟
من لام وایە ئەوانەی وا بیر دەكەنەوە، كە ئەو دوو شتە بە یەكەوە گرێ بدەن بێگومان لە حیسابی خۆیاندا، زۆر بە هەڵەدا چوون، چونكە لە كوردستاندا سەرباری هەموو كەموكورتییەك، كەشێكی ئازاد لە ئارادایە، بڕوا ناكەم دەستەڵات مافی نەتەوەكانی پێشێل كردبێت، بەڵگەیشمان بۆ ئەوە زۆرە كە سەركردایەتیی كورد هەمیشە لە پەرلەمان و حكوومەت جێگەی بۆ هەموو نەتەوەكان كردووەتەوە كە هەست بە ئازادیی خۆیان بكەن.
*ئایا هەوڵەكانی سەرۆكی هەرێم بۆ ئەو تەنگژەیە چۆن دەبینی؟
من خۆم لە دیدار و كۆبوونەوەكانی سەرۆكی هەرێم لە نزیكەوە ئاگادار بووم كە بەر لە هەموومان بریندار بوو بەرانبەر بەو ڕووداوانە كە بووە مایەی نیگەرانی. هاوكات بەختەوەر بووین بەوەی كە بەڕێزی زۆر جیددییە لەوەی كە یاسا ڕۆڵی خۆی بە تەواوی ببینێ بۆ دەرخستنی ڕووی ڕاستیی مەسەلەكە و پەلكێشكردنی تاوانباران بۆ دادگە، ئەمەیش تەواو لەگەڵ خواستی ئێمەدا یەك دەگرێتەوە كە ئامانجمان ئەوەیە ئەو زوڵمەی لە مەسیحییەكان دەكرێت بە بێ دادگە تێنەپەڕێ و حكوومەتی هەرێم بە تەواوی خۆی بە بەرپرس بزانێ بەرانبەر بەو خەڵكە زەرەرمەندە و قەرەبووكردنەوەی ئەوانەی كە هیچ گوناهێكیان نییە.
*لاتان وایە ئەم ڕووداوانە بەو ئاڕاستەیەدا ڕۆییشتن كە كولتووری مەسیحییەت ڕەش بكرێتەوە؟
ئەم بۆچوونە لەسەر ئەرزی واقع ڕێك وایە. بۆ نموونە، ئایا بۆچی یانەی (نۆهەدرا) لە زاخۆ بسووتێت كە سەنتەرێكی ڕۆشنبیرییە و پتر لە 30 ساڵە ئەم سەنتەرە كاری خزمەتی ڕۆشنبیرییە و سەر بە هیچ گرووپ و لایەنێك نییە. كە وا بێت مەسەلەكە لەوە گەورەترە كە تەنیا مەلایەك خوتبەیەكی هاكەزایی دابێت، بەڵكوو ئەمە نەخشەیەكی داڕێژراوە بۆ لێكترازانی تەبایی خەڵكی كوردستان و هەوڵدانیشە بۆ دروستبوونی فیتنەیەكی گەورە كە لە قازانجی هیچ لایەنێكی سیاسیدا نییە، دەبێت هەموو لایەنێك بزانن كە ئێمە لە ناو یەك كەشتیداین، چونكە كە نوقم بووین، هەموومان بەیەكەوە نوقم دەبین نەك تەنیا لایەنێك زەرەرمەند بێت، ئەمە ڕاستییەكەیە
لەرۆژنامەی هەولێرەوە
