نوچەنێت-لۆفیگارۆ
مایكڵ هایدن بەڕێوەبەری دەزگای ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا لەنێوان ساڵانی 1999-2005 و سەرۆكی دەزگای هەواڵگریی ئەمریكا (CIA) لەنێوان ساڵانی 2006-2009 لە هەڤپەیڤینێكدا لەگەڵ رۆژنامەی لۆفیگارۆی فەرەنسی دەلێت پێشنینی دەكرێت شەڕی داعش لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست 20-30 ساڵ بخایەنێت. لەبارەی وڵاتانی ناوچەكەشەوە دەڵێت “چیتر عێراق وەك دەوڵەتێك بوونی نەماوە، سوریاش بە هەمانشێوە، لوبنانیش لە لێواری رووخانە، لیبیاش لە رووخان نزیكبۆتەوە”.
دەربارەی سنووری ئێستای وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش ئەو بەرپرسە هەواڵگرییەی ئەمریكییە دەلێت “رێككەوتننامەی سایكس-بیكۆ كە نەخشەی ئەم وڵاتانەی ئێستای ناوچەكەی كێشاوە بە دەستپێشخەریی وڵاتانی ئەوروپا، هەرگیز رەنگدەرەوەی واقیعی ناوچەكە نەبووە، بۆیە ئیدی ئەو واقیعە بە توندوتیژیەوە خۆی دەنوێنێتەوە، بۆیە هەر سیاسەتێك بیەوێ جارێكی دی وڵاتانی ناوچەكە ببوژێنێتەوە، سەركەوتوو نابێ”.
مایكڵ هایدن كورد بە باشترین هاوپەیمانی ئەمریكا لە ناوچەكە دەزانێ، ئەو دەڵێ كورد لە ئاییندەش هەروا دەمێننەوە، چونكە بەرژەوەندییان لەوەدایە هاوپەیمانێتی لەگەڵ رۆژئاوا ببەستن.
هایدن دەربارەی توانا سەربازییەكانی عێراق دەڵێت “سوپای عێراق نەیتوانی موسڵ و ئەنبار كۆنترۆڵ بكاتەوە، ئەوەی تكریتیشی كۆنترۆڵكردەوە میلیشیا شیعەكان بوون لەژێر فەرماندەیی ئەفسەرانی ئێرانیدا، پێتانوایە چیتر سوریا بتوانێ متمانە بەدەستبێنێتەوە؟ عێراق و سوریا وەك دوو ئەندامی نەتەوە یەكگرتووەكان دەمێننەوە، بەڵام وەكوو دەوڵەت كۆتاییان هاتووە. بۆیە ئیدی بەرەو مێژووی عێراق دەگەڕێینەوە، ئەوەبوو لە سەردەمی عوسمانییەكاندا عێراق لە سێ ئیدارە پێكهاتبوو، یەكێكی كوردی و یەكێكی سوننی و یەكێكی شیعە. ئیدی ئەوەی پێی دەوترا عێڕاق، بوونی نەماوە”.
مایكڵ هایدن داوا لە ئەمریكا دەكات لەبری هەوڵدان بۆ زیندووكردنەوەی عێراق، بەدوای رێگەچارەی تردا بگەرێت، وەكوو پڕچەككردنی كورد، هەروەها سنوورێك دابنێ بۆ فراوانبوونی سنوورەكانی داعش بەرەو سینای میسر، ئەویش بە بەرگریكردن لە سعودیە و ئیمارات و میسر و توركیا، هەروەك دەبێت یاریدەی ئەو مسوڵمانە میانەڕەوانە بدات كە دەتوانن لەڕووی بیروباوەڕەوە رووبەڕووی داعش ببنەوە.
