بزانە داعش چی بەسەر پرۆگرامەكانی خوێندن هێناوە
جۆرێكی تری شەڕ روو لە سوریا دەكات كە فڕۆكەكانی هاوپەیمانان ڕابەرایەتی ناكەن بەڵكو یاری “كۆنتڕۆڵ كردنی عەقڵ” ە ،ئەمجارە ناوەڕۆكەكەی شەڕی مێزەر بەسەرەكان و زانستە ، هەر لە تەكفیر كردن و كوشتنەوە تا وەستانی سوڕانەوەی زەوی بە دەوری خۆردا و هەڵوەشاندنەوەی تیۆری داروین.
لە كاتێكدا سوریا خۆی ئامادە دەكات بۆ ناردنی تیپەكانی قوتابخانە بۆ بەشداریكردن لە پێشبڕكێی ئۆلۆمپی نێودەوڵەتی بۆ تەكنەلۆجیای ڕۆبۆت ، كە لە كۆتایی ئەم مانگەدا لە شاری سوچی ڕوسیا بەڕێوە دەچێت، داعشیش خۆی ئامادە دەكات بۆ ئەوەی كتێبی “یەكتاپەرستی” محەمەدی كوڕی عبدولوەهاب دامەزرێنەری ڕەوتی وەهابی ، بخەنە پرۆگرامی خوێندنی ئامادەییەوە. دوای ئەوەی بڕیاریاریاندا كە خولێكی ڕاهێنانی چڕ و پڕ بۆ مامۆستایان بكەنەوە لەبارەی ئەو پرۆگرامە نوێیەی كە داعش بەسەر هەموو خوێندنگەكانیدا سەپاندوە، هەروەها ژمارەیەك قوتابخانەو خوێندنگای تایبەت بە كچان كردوەتەوە دوای ئەوەی بڕیاری دا كوڕان و كچان لە یەكتر جیا بكاتەوە لە هەموو قۆناغەكانی خوێندن دا.
مەترسی ” فراوانبوونی ئایدۆلۆجیای داعشی ” لەوەدایە كە هەوڵی شێواندن و تەكفیر كردن و سەپاندنی عەقڵییەتێكی ڕووكەشبین دەدات بەسەر پرۆگرامەكانی خوێندندا كە بنیاتنراوە لەسەر سرٍینەوەی هەموو دۆزینەوە زانستی و مرۆڤایەتیەكان ، كاریان ئەوەیە كۆمەڵگاكان لە زانست و شارستانیەت خاڵی بكەنەوە .
لە موسڵیش داعش بڕیاری فەسڵكردنی بەشێك لە خوێندكارانی داوە لە خوێندنگە و زانكۆكان و پرۆگرامەكانی خوێندنی گۆڕیوە و ناوی كۆلێژی هونەرە جوانەكانی گۆڕیوە بۆ كۆلێژی ” خەتخۆشی و زەخرەفە” هەروەها كۆبونەوەیان بە ڕاگر و مامۆستای كۆلێژەكان كردووە و بۆیان ڕوون كردونەوە كە كۆلێژی پزیشكییان جیا كردوەتەوە بۆ كۆلێژی پزیشكی موسڵ بۆ كچان و كۆلێژی پزیشكی موسڵ بۆ كوڕان بە جۆرێك بەیانیان كچان دەوام بكەن و ئێوارانیش كوڕان.
لاپەڕەكانی داعش لەسەر تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان گشتاندنێكیان بڵاو كردۆتەوە كە لەلایەن “دیوانی فێركردن” ی دەوڵەتی خەلافەتی ئیسلامییەوە دەرچوە تێیدا هاتوە :
چەند وانەیەك بە تەواوی لە پرۆگرامەكانی خوێندندا دەسڕێنەوە كە بریتین لە ( پەروەردەی هونەری و مۆسیقا ، پەروەردەی نیشتمانی، كۆمەڵناسی، مێژوو، پەروەردەی هونەری تەشكیلی، وەرزش، فەلسەفە و دەرونناسی و كۆمەڵناسی، پەروەردەی ئیسلامی، پەروەردەی مەسیحی) و وانەی تر جێیان دەگرنەوە.
لە گشتاندنەكەدا هاتوە لە هەر شوێنێك ڕستەی ” كۆماری عەرەبی سوری ” هاتبێت لادەبرێت و ” دەوڵەتی ئیسلامی” جێگەی دەگرێتەوە، هەموو ئەو وێنانەش دەسڕێتەوە كە لەگەڵ شەریعەتی ئیسلامدا ناگونجێت ، لە هەرشوێنێكیش سرودی نیشتمانی سوریا نوسرابێت دەیسڕنەوە، وشەی نیشتمان و نیشتمانی و سوریا و نیشتمانەكەم لە هەر شوێنێك نوسرابێت دەگۆڕدرێت بۆ دەوڵەتی ئیسلامی یان وڵاتی موسڵمانان یان ویلایەتی شام ….. هتد.
لە گشتاندنەكەدا هاتوە لە وانەی بیركاریدا هەر نمونەیەك باسی سو بكات دەبێت لاببرێت، هەروەها لە وانەی زانستدا هەر شتێك پەیوەندی بە بیردۆزی داروین و دروست بوون لە سروشتەوە و دروست بوون لە نەبوونەوە و هەبێت دەسڕێتەوە ، پێویستە مامۆستایان قوتابییەكان ئاگادار بكەنەوە كە یاساكانی فیزیا و كیمیا یاساكانی خودایە لە دروستكراوەكانیدا.
بەڵام بۆ وانەی پەروەردەی ئایینی داعش پرۆگرامی پەروەردەی ئاینی شانشینی عەرەبی سعودیەی سەپاندوە بێ ئەوەی گۆڕانكارییەكی ئەوتۆی تێدا بكات ئەویش كتێبی ” یەكتاپەرستی و فیقه و ڕەوشت” و ” ڕەواندنەوەی گومانەكان ” و “جیاوازییەكانی ئیسلام” ی محەمەدی كوڕی عەبدولوەهابە، كە فكری سەلەفی جیهادی دەگەڕێننەوە بۆ ئەو ، ئەم پرۆگرامانە پشت دەبەستێت بەو ناوەڕۆكانەی كە لە لاپەڕەی ئەو كتێبانەدا هاتون كە جێبەجێكردنی بەرنامەی خوا و كوشتنی هەموو ئەوانەی لە یاساكانی دەوڵەت لادەدەن، هەروەها لە دین دەرچوەكان بۆ كوشتن لەپێشترن لە مەسیحی و جولەكەكان كە لەژێر باڵی دەوڵەتی ئیسلامیدا دەژین.
ئەمە نەفرەتی مێژووە كە دیسان لە بەرگی “هۆلاكۆی تازە”دا دەردەكەوێتەوە، كە مێژوو بە زەبری شمشێر دەسڕێتەوە . دیاردەی داعش شتێكی نوێ نییە لە ناوچەكەدا بە بەڵگەی ئەوەی كە لە مێژوودا جێگەی بۆ كراوەتەوە، ئەویش كاتێك دەوڵەت و حكومەتە عەرەبییەكان ئامادەسازیییان بۆ كردووە و خزمەتی بێبەرامبەرییان پێشكەش كردوە لەڕێگەی دابین كردنی فێرگە فكرییەكان و پاڵپشتی كردنی دارایی و دابین كردنی خوێندنگە و زانكۆ لە خزمەت ئەو جۆرە رەوتەدا . وڵاتانی عەرەب هیچ هەنگاوێكیان نەنا بۆ ڕاستكردنەوەو گۆڕینی هەڵەكانی پرۆگرامە پەروەردەییەكان كە نەوەیەكی هاوسۆزی داعش و دەستە خوشكەكانی بەرهەم بێنێت.
ئەم شێوازەش لە مێژوودا بەهانەی خۆی هەیە ، كە عوسمانیەكان وڵاتە عەرەبییەكانییان داگیر كرد خوێندن بە زمانی توركی بوو، ئەمەش عەرەبەكانی ناچار دەكرد ئەگەر بیانەوێت منداڵەكانیان فێری زمانی عەرەبی ببن ئەوا دەبێت بییاننێرنە خوێندنگە ئەهلیەكان كە تەنها خوێندنەوە و نوسین و ژماردنیان تێدا دەخوێنرا، ئەوەتا ئێستاش داعش هەمان مێژووی ئەو چەرخە دووبارە دەكاتەوە.
ئامادەكردنی پرۆگرامی تازەی خوێندن و سوتاندنی بینای بەڕێوەبەرایەتی پرۆگرامەكانی خوێندن لە موسڵ دیاردەیەكی ترسناكە ، ئەو یادەوەرییانەمان بیر دەخاتەوە كە مەغۆل و تەتەرەكان ئەنجامییان دا و ڕەنگی ئاوی دیجلەیان گۆڕی بۆ شین بەهۆی مەرەكەبی ئەو هەموو كتێبەی كتێبخانەكانی بەغدا كە خرانە ڕووبارەكەوە، ئەمیش هەوڵی ئامادە كردنی نەوەیەك دەدات كە هەڵگری هەمان فكری تاریك بێت . ڕۆژئاوا و رێكخراوە عەرەبی و نێودەوڵەتییەكانیش لە دوورەوە سەیری كردە شەیتانییەكانی داعش دەكەن و هیچ ئامار و زانیارییەك نادركێنن بۆ ئەوەی بڕیاری پێویست بدرێت بۆ ڕزگار كردنی هاوڵاتییانی سوریا و عێراق. بەڵام ئایا گالیلۆیەكی نوێ پەیدا دەبێت تا ئەبوبەكر بەغدادی بهێنێتەوە سەرخۆی؟
نوچەنێت-دەنگی ڕوسیا
