پارتی و یەکێتی، پرسی کورد لەباکور.
من هەڵەبووم کە “یەکێتی”م نادیدەگرت
رزگار رەزا چوچانی
سەرەتا دەمەوێ ئەوە بڵێم، کارکردن( بەبێ سەلیقەیی) بۆ مەسەلەی نەتەوەیی لەسەر ئاستی هەرچوار پارچەکەی کوردستان، بە ئاراستەی فکرەی یەکێتی نەتەوەیی، جگە لە رێکخستنی ئەو وڵاتانەی کوردیان بەسەردا دابەشکراوە، جگە لە هەوڵی بەهێزکردنی هۆیەکانی ئابڵوقەدانی کوردستان، هیچ دەستکەوتێکی تری نابێت، بۆیە ئەو باسەش لای من جگە لە قسەگەلێک لەژێر عەتفی نەتەوەییدا هیچ بنەمایەکی لوژیکی تێدا نابینرێ.
….
ئەودەم و قۆناغی بەرێ
لەگەرمەی تۆپبارانەکانی تورکیا و ئێران بۆ سنورەکانی کوردستان، بەهۆی بونی پەکەکە و پەژاک لەو سنورانە، لەگەڵ چەند هاوڕێیەکی بەرپرس و سیاسی لە یەکێتی و پارتی و ئۆپۆزسیۆن زۆر بیروڕامان گۆڕیوە، هەموو ئەو راگۆڕینەوانەش لەسەر ئەساسی بابەتێک بوو کەمن بەو پەڕی بڕواوە نوسیبووم تورکیاو ئێران مافی خۆیانە تۆپبارانی سنورەکانی کوردستان بکەن.
هەندێ لەوبرادەرانەش هەمان ڕای منیان هەبوو، بەڵام بەهۆی مەوقیعی سیاسیان و بەهۆی بەرپرسیارەتیان لەو حکومەتەی کە ئەرکی چارەسەرکردنی تۆپبارانەکەیە و دەسەوسان وەستابوو و وەستاوە، یان بەهۆی پێگەیان لە ئۆپۆزسیۆن، نەیانئەتوانی ئاشکرا ئەوە باس بکەن، بڵێن کە ئێمە ناتوانین ئەرکی دراوسێیەتی لەگەڵ ئەو وڵاتانە بەجێبهێنین و زەمینمان کردۆتە بارەگای چەکداری ئۆپۆزسیۆنی ئەوان، ئەوە ئەوانیش مافی خۆیانە هێرشی ئاسمانی و تۆپباران بکەنە سەر سنورەکانمان. ئەمە لۆژیکی سیاسەتی ریالیستیانەیە!
ئاخر بەپێی یاسای دنیا کەس بەتورێ ئەو پاساوەت لێ وەرناگرێت، بڵێی ئۆپۆزسیۆنی ئەو وڵاتانە کوردن و ئەم هەرێمەی ئێمەش وڵاتی کوردانە ناتوانین دەریانبکەین. ئەگەر ئەوەش بڵێی دیسان زیاتر مافی تۆپباران و هێرشیش دەدەیتە دەست ئەو وڵاتانە، بەوەی کە تۆ راتگەیاندووە مادام ئەوان کوردن، داڵدەی بارەگای چەکداریان دەدەیت، و دەبیتە بەشێک لەو شەڕەی کە ئەوان هەیانە.
ئەوکات من بەو برادەرانەی دەسەڵات یان نزیک لەدەسەڵاتم وت، دەبێت دەسەڵاتی کوردستان، چیدی بێ دەنگ و دەسەو سان نەبێت، بەرانبەر بەو تۆپبارانکردنە، ئەگەر بەردەوام بێت لەسەر بێ دەنگی لەو پرسە، رام وابوو کە لە چەند لایەنەوە زیانی پێ دەگات.
یەکەم:لەسەر ئاستی دەرەوە.
متمانەی دەرەوە لەدەست دەدات، بەوەی کە ئەو دەسەڵاتی خۆبەڕێوەبەرییەی لەکوردستان هەیە، توانای نییە ئەمنیەتی سنورەکانی خۆی بپارێزێت، و مەترسیشە بۆ سەر وڵاتانی دەوروبەری خۆی، بۆیە هێزە دراوسێکانی مافیان دەبێت هێرشی بکەنە سەرو تۆپبارانی بکەن.
دووەم: لەسەر ئاستی عێراق.
دەرفەت دەکەوێتە دەست لایەنە عێراقیەکان، کەبەردەوام بەو شێوەی دەیانەوێ، توانای پێشمەرگەو هێزی ناوخۆیی کوردستان بناسێنن و پێشانی بدەن، بیکەنە دەرفەت بۆ ئەوەی کە داوای چوونی هێزی عێراق بکەن بۆ کۆنتڕۆڵکردنی سنورەکان، لەژێر پاساوی ئەوەی، سەروەری عێراق لەمەترسیدایە، سنورەکانی دەبەزێنرێت و دەبێت هۆکارەکانی ئەو سنور بەزاندنە نەهێڵرێت، ئاخر ئەوە لەدەستوری عێراقیشداهەیە و رێی پێدراوە، لەوکاتی کە هەرێم پێویستی بەهێزی عێراق کرد، یان سنورەکان خەتەریان لەسەر بوو بەهەرێم کۆنتڕۆڵ نەکرا، دەبێت داوای تەدەخولی سوپای عێراق بکات، کەوایە ئەگەر هەرێم هەموو رۆژ بە ئێران و تورکیا رابگەیەنێت، کە ئەو سنورانە بە ئەو کۆنترۆڵ ناکرێ، واتای هەبوونی خەتەرێک دەدات کە بەهەرێم کۆنتڕۆڵ ناکرێت مانای هەمان داواکاری تەدەخول ئەدات لای عێراق.
سێیەم: لەسەر ئاستی ناخۆی کوردستان.
پێموابوو کە لەسەر ئاستی ناخۆی کوردستان، خەڵکی سەرسنورەکان ماڵوێرانتر دەبن، زیاتر لەوەی کەهەیە، ناوچەکانیان پشتگوێ دەخرێ، بەدرێژایی سنورەکان دەبێت کۆچی پێچەوانەی لەگوندەوە بۆ شار دەست پێبکەنەوە، جارێکی گوندەکان چۆڵ دەبنەوە و ژیان تێیاندا حەرام دەبێت، پارتی و یەکێتی زیانی زۆر گەورە دەکەن، بەوەی کە دەکرێت لەلایەنی ئۆپۆزسیۆنەوە تاوانبار بکرێن، کە ئەم حکومەتە توانای پاراستنی سنورەکانی نییە، بێ باکە لە کوشتنی هاوڵاتیەکانی لەسەر سنور، بێ باکە لە وێرانکردنی گوندە ئاوەدانکراوەکانی کەلەسەر دەستی خەڵکی رەوشوڕووتی گوندەکان خۆیان ئاوەدانکراونەتەوە، یان تاوانبار دەکرێن بەوەی کە ئەوەی ناوی نیشتیمان و پاراستنی سەروەری نیشتیمانە بۆ بۆ ئەوان گرنگ نییە. ئەمەش کارتێکی ئەوەندە بچوک و کەم کاریگەر نابێ کە ئۆپۆزسیۆن نەتوانن لەڕێگایەوە لەمتمانەی نێوان خەڵک و دەسەڵات بدەن زیاتر لەوەی کەلێی دراوە. پێشنیارم کرد، کە دەبێ دەسەڵات لەکوردستان لەسەر ئەم خەتەرە نیشتیمانیە، کە خۆی لەتۆپباران و هێرشی وڵاتانی دراوسێ یان شەرعیەت دان بەتەدەخولی عێراقدا دەبینیتەوە، لەگەڵ لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆن گفتوگۆ و هەماهەنگی بکات، پێکەوە بە تێکڕا بگەنە بڕیارێکی هاوبەش، چونکە رام وابوو کە ناکرێ پرسە نەتەوەیی و نیشتیمانیەکان بکرێتە کارتی فشار بۆ سەریەکتر، نابێ بکرێتە کارتی گەمەی نێوان لایەنەکان، بێگومان ئەوەش بەوە دەکرا کە پلان و بڕیاری هاوبەشی نەتەوەیی و نیشتیمانی لەنێوانیان هەبێ، بۆچونی من ئەوە بوو مادام مەسەلەکە مەسەلەیەکی نەتەوەیی و سەروەری نیشتیمانیە، لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆنیش ناتوانن خۆیان بێ لایەن بگرن لەوەها پرسێکدا، چونکە ئەوکات ئەو خەتەری گەمەی بەکارتکردنە دەکەوێتە دەست لایەنەکانی دەسەڵات، بەوەی کە ئەوان ئامادەنین دانوستان و راگۆڕینەوە بکەن لەسەر ئالیەتەکانی پاراستنی سەروەری نیشتیمان. بێگومان ئەوەشیان نەدەکرد، چونکە ئەو پرسە کەمتر نییە لە پرسی یەک دەنگی کورد لەناوچەکوردییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان، کە وێڕایی هەموو ناڕەزاییەکانیشیان لەدەسەڵات، ئۆپۆزسیۆن یەک لیستی لەگەڵ ئەواندا هەڵبژارد.
ئێستا و قۆناغی نوێ
ئێستا مەسەلەکان پێچەوانەبۆتەوە، لەسایەی دژ بەیەکبوونی عێراق و تورکیا، چونە بەرەی ئێران و سوریای عێراق و دژایەتی تورکیا بۆ سوریاو پشتیوانی لە ئۆپۆزسیۆنی ئەو وڵاتە، لەسایەی کرانەوەی تورکیا لەناوخۆیدا، لەسایەی ئەو ویستی هەژمونزیادکردنەی تورکیا بەسەر ناوچەکەدا بەگشتی، لەسایەی سیاسەتی عاقڵانەی پارتی دەسەڵاتبەدەستی تورکیا، لەسایەی ئەو سیاسەتە عاقڵانەی حکومەتی کوردستان بەرانبەر بەتورکیا و بەشەریککردنی تورکیا لە گەشەسەندنە ئابورییەکانی و راکێشانی کۆمپانیا گەورەکانی تورکیا بۆ بازاڕی کار لەکوردستان. بەهۆیەوە دڵنیابوونی تورکیا لەوەی، پێشکەوتنی کوردستان نەک خەتەر نابێ لەسەر ئەو، بەڵکو دەروازەیەکی باشیش دەبێت بۆ سودی ئابوری تورکیا، وێڕای بەردەوامی تۆپبارانەکان، کارتی هێز و چەک و بەکارهێنانی هێز جێگای پێلێژبووە و ئاشتی بووەتە کارت و پرسی رۆژ لەتورکیادا، بۆیە ئەگەر دۆخی ئیستا رەچاوبکرێت بێ خوێندنەوەی هۆکارەکانی دروستبوونی ئەو دۆخە، بێگومان دەکرێ بوترێ، ئەودەم من لە چاوەڕوانیەکانم بۆ خەتەری ئەو پرسە بەهەڵەداچووبم، بەڵام ئێستاش دوور نییە هەموو دۆخەکە بەدەوری خۆیدا بخولێتەوەو هەمان ئەو مەترسیانە دروست بێتەوە، مرۆ ئەتوانێ بە ئاسانی سیناریۆی پێچەوانە بهێنتە بەرچاوی خۆی. ئەگەر ئاوا پێشبینی بکات، بەهاری عەرەبی بە قازانجی تورکیا بشکێتەوە، حکومەتی کوردستان ببێتە بەشێک لە ململانێی نێوان پەکەکە و تورکیا، حکومەتی عێراق بەلای رۆژئاوا سیاسەت بشکێنێتەوەو ببێتەوە بەشێک لە پرۆژە ئەمریکیەکە وەک ئەوەی تا ئەمرۆش بەرپرسانی ئەمریکا هەوڵی بۆ ئەدەن و بێهیوانین لێی، عێراق لە ئێران و هاوپەیمانی ئێران بکشێتەوە، رێککەوتنە ئەمنی و بازرگانیەکانی لەگەڵ تورکیا بە چاودێری ئەمریکا دابڕێژێتەوە. من ناڵێم ئەمە سێناریۆیەکی زۆر بەهێزە بەلام نابێت نادیدەی بگرین!
ئەوکات دۆخی کوردستان و بوونی پەکەکە لە باشوری کورستان و پەیوەندی نێوان هەرێم و تورکیای بەرچاو دەکەوێت، کە بەچ ئاراستەیەکدا دەڕوات دەگاتە چ مەنزڵێک.
ئەگەر بیر لەگیرمانەکان نەکەینەوە. زۆر لەسەر سیناریۆی پێچەوانە نەڕۆین و بێینە سەر واقیعی ئەمرۆ، ئەوەی کە لەتورکیا دەگوزەرێت و پێی دەوترێ کرانەوەو ئاشتەوایی، و لە سەرکەوتنیدا نەک هەر تورکیا و کوردانی تورکیا سود مەند دەبن، بەڵکو هەرێمی کوردستانیش دەکرێت سودمەندی یەکەم بێت، چونکە کێشەی پەکەکە و تورکیا لەسەر خاکی باشوری کوردستان دوور دەکەوێتەوە، خاڵی لاوازی و جێی شەرمەزاری حکومەتی هەرێم لەنەپاراستنی سنورەکانی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێی دەسڕێتەوە، ئاڵۆزیی پەیوەندییەکانی تورکیاو کوردستان بەسەر دەچێت، ئاوەدانی روو دەکاتەوە سنورەکان کوردستان.
هاتۆچۆی کوردستان بەسەر پردی نێوان ئەورپا و کوردستاندا کە تورکیایە ئاسانتر دەبێت، هێزیكی گەورە و هاوپەیمان لەگەڵ زلهێزانی جیهان، لەبەرەی دژایەتی کورد دێتە دەرەوەو دەچیتە بەرەی پشتیوانی لەکورد. ئەویش لەکاتێکدا، کە لایەنی کوردی لەباشور نەچنە یەکێک لەبەرەکان لە تورکیا، بێ لایەنانە ئەدای نێوانگیری خۆیان بکەن.
زۆر گرنگە رۆڵێ بێلایەنی حکومەتی کوردستان لەپرسەی ئاشتەوایی تورکیا پارێزراو بێت، رۆڵی ئەو، هەوڵی نێوانگیری و هاندانی بێت کە دەبێت ئەو پرۆسەیە سەربگرێت و خۆ بەدووربگرێ لە هاندانی لایەک. وەک ئەوەی کەتاکو ئەمرۆ حکومەتی کوردستان، یان پارتی دیموکراتی کوردستان کردویەتی، پارتی تاکو ئەمرۆش بێ لایەنانە وەکو نێوانگیر کاری خۆی کردووە و هاندانی جدی هەبووە بۆ سەرخستنی پرۆسەکە، ئەو هەموو بەرژوەندییە هاوبەشەش لەباری ئابورییەوە لەگەڵ تورکیا دروستیکردووە، دەکرێ بڵێین بەهێزترین هاندەری ئەو وڵاتەیە، کە دەبێت پرسی کورد چارەسەربکات، یان سیگناڵێکیش بوبێ بۆ تورکیا کە چیدی کورد ئەو خەتەرە نییە کە پێشتر لێیان دەڕوانی، کەوایە دەکرێ لەو نێوانەدا سیاسەت و ئەدای پارتی حەکیمانە ببینرێت لەقازانجی پرسی ئاشتەوایی لەتورکیادا، خۆ ئەگەر حکومەتی کوردستان ببوایەتە بەشێک لە کێشەکانی ناوخۆی تورکیاو لەسێبەری مەسەلەی نەتەوەییەوە دەستوەردانی بکردایە، ئەوە بەدڵنیاییەوە دەبووە بەشێک لە هەوڵەکانی تێکدانی پرۆسکە و رەنگە پرۆسەی ئاشتەوایی تورکیاش نەگەشتایەتە ئەو دۆخەی ئێستا کە هەیەتی و دۆخی کوردستانیش لەمکاتەدا کەمالیکیەکان دەیانەوێ ئابڵوقەی بدەن زۆر بەو شێوەیە نەدەبوو.
سیاسی خاوەن ئەزمون و چاودێرێ بێ لایەن، لەو پرۆسەیەدا زۆر بەرۆشنی سیاسەتی عاقڵانەی حکومەتی کوردستان، بەسەرۆکایەتی پارتی دەبینێت، دەشزانێت کە ئەو سیاسەتی بێ لایەنیە لەو پرۆسەیەدا تاچەند لەخزمەتی دۆزەکە و پەیوەندیەکانی باشوری کوردستانیشدایە، پەیوەندییەک کە کاریگەرییەکی زۆر گەورەی هەبووە، لەم ماوەیەدا لە کەمکردنەوەی کاریگەری هەرەشەکانی مالیکی لەسەر هەرێمی کوردستان و پیلانەکانی حکومەتی عێراق بۆ ئابڵوقەدانی کوردستان، بەڵام ئەگەر لەکوردستان ئۆپۆزسیۆنێکی نا عاقڵانی بوونی هەبوایە، ئەگەر ئۆپۆزسیۆنێکی هەلپەرست بوونی هەبوایە، ئەگەر ئۆپۆزسیۆن ئەو ئۆپۆزسیۆنەبوایە کە زۆرکات لایەنەکانی دەسەڵات وێنای دەکەن، دەیتوانی سیاسەتی میانگیری حکومەتی کوردستانی بقۆزنەوە بۆ جوڵاندن و ختوکەدانی هەستی نەتەوەیی کورد، لەدژی حکومەتی هەرێم، کە ناکرێ لەپرسێکی نەتەوەیی کورددا، حکومەتێک کەناوی حکومەتی کوردستان بێ، سیاسەتی بێلایەنی هەڵبژێرێت، گوێی بۆ گیرا بێ لایەنانە قسە بکات و گوێی بۆ نەگیرا تەدەخول لەکێشەی ناوخۆیی وڵاتانی دراوسێی نەکات، کەکێشەکانیان کێشەی کوردە.
راستە ئۆپۆزسیۆنیش ویستی لەو بارەوە جێی رەخنەکانی خۆی بکاتەوە، بەڵام هێشتاش دەکرێ بڵێین ئۆپۆزسیۆن لەبەرانبەر ئەو پرسەدا هۆشیارانە مامەڵە دەکەن و هێشتاش وەک ئەوەی چاوەڕوانکراو بوو ئەو پرسەیان بەکارنەهێناوە لەدژی دەسەڵات لەکوردستاندا.
ئەوەی لەو خوێندنەوەکانی من بۆ بەکارتکردنی پرسی کورد لەباکور و کێشەی سنورەکانی باشوری کوردستان، ئەودەم. کورتی هێنا، خوێندنەوە بوو بۆ لایەنەکانی دەسەڵات، نادیدەگرتنی ئەو مونافەسە ناشەریفانەیە بوو لەکوردستاندا، کەنەک رێککەوتنە سیاسیەکان لەپێناو قازانجی حزبی پێشل دەکات، بەڵکو بەرژەوەندییە نەتەوەیی و نیشتیمانیەکانیش ژێر پێ دەنێ، من بڕوام وابوو مادام یەکێتی و پارتی لەدەسەڵاتدا برا بەشن، لەمەسەلەی سیاسەتی حکومەتەکەیان و دروسکردنی بەرژەوەندی حکومەتەکەیان و لەپاراستنی حکومەتەکەیان لەتێوەگلان لەکێشەی وڵاتانی دەوروبەر، کۆک و هاوڕا دەبن، بەڵام ئەنجام زۆر پێچەوانەبوو، یەکێتی تەواو پێچەوانەی ئەو بۆچونە، دژ بە سیاسەتی حکومەتی کوردستان و بە قازانجی بەرەی دژ بەتورکیا و لەژێر سێبەری داکۆکی لەپرسی نەتەوەیی کورد لەباکور، خۆی خزاندۆتە ناو پرۆسەی ئاشتەوایی لەتورکیا، بەشێوەیەک کە وێنایەکی وەها پێشاندەدات، باشوری کوردستان بەشێکە لەکێشەکانی تورکیا، یەکێتیش هاوپەیمانی بەرەی دژ بەتورکیایە کە ئێران سەرکردایەتی دەکات و لەبەرانبەر تورکیادا وەستاتەوە، ئەوەی ئێستا لە راگەیاندنەکانی یەکێتی و نزیک لەیەکێتی رادەمێنێ، دروست ئەو مەترسییە بەدی دەکات، کە ئێمە ئەوکات ترسمان هەبوو، هۆشداریمان دەدا، کە رەقی دەسەڵات بەرانبەر ئۆپۆزسیۆن و نەگەڕانەوە بۆ رای هاوبەش لەگەڵ ئۆپۆزسیۆن، رەنگە ناچاریان بکات پەنا بۆ کارتێکی وەها ببەن بەرانبەر دەسەڵات و پرسە نەتەوەیی و نیشتیمانیەکانیش بهێننە ناو گەمە سیاسیەکانی خۆیان. بە پێچەوانەوە لایەنێکی دەسەڵات، یەکێتی بۆخۆی دەستی بۆ ئەو کارتە برد و پرسە نیشتیمانیەکان و ئاسایشی نیشتیمانی باشوری کوردستانی کردە کارتی دەستی لەگەمە سیاسیەکاندا.
یەکێتی ئەمرۆ بە پشتیوانی رەها لە لایەنێکی ناوۆخۆی تورکیا و دوور لە هەستکردن بەبەرپرسیارەتی بەرانبەر بە ئەرک و بەرپرسیارەتیەکانی حکومەتی هەرێم کەنیوەی لای یەکێتی یە، گەمەیەکی خەتەرناکی سیاسی دەکات، کە سیاسەتی بێلایەنی لەپرسی ئاشتەوایی و شەڕی لەتورکیا وەلا ناوە، لە راگەیاندنەکان و لێدوانی بەرپرسەکانیەوە وا رادەگەیەنێت و وا سیاسەت دەکات، کە بەشیکی دەسەڵاتی باشوری کوردستان، دەستوەردان دەکات لەو پرسە ناوخۆییەی تورکیا و پشتیوانی رەهای بەرەی کوردی دەکات بەرانبەر بەتورکیا.
ئەوەی ئەمرۆ یەکێتی دەیکات نەک هاوکاری پرسی کورد لەباشور ناکات، بەڵکو هەوڵە بۆ لێک نزیککردنەوەی رای مالیکییەکان و تورکیا لەوەی کەباشوری کوردستان هۆکار و شەریکە لەکێشەکانی تورکیا، هەوڵێکە بۆ سەلماندنی رایی تورکە نەژادپەرستەکان، کەچالاکیەکانی پەکەکە لەناو تورکیادا بەپشتیوانی باشوری کوردستان دەکرێت، نائارامی ناوچەکوردییەکانی تورکیا بەهۆی دەستوەردانی دەسەڵاتی باشوری کوردستانەوەیە.
رەنگە خەڵکانێک پێیان وابێ ئیدی مەترسییەک بەناوی تێكچوونی پەیوەندیەکانی هەرێم و تورکیا لەگۆڕێ نییە، مادام تورکیا بەرژەوەندی ئابوری بۆ دروست بووە لەکوردستان، بۆیەش سیاسەتی پشتیوانی یەکێتی و پێشاندانی ئەوەی کە هەرێمی کوردستان پشتیوانی رەهای بۆ پرسی کورد لەباکور هەیە لەدژی تورکیا، بە سیاسەتكی عاقڵانەو لەخزمەتی پرۆسەی ئاشتەوایی تورکیادا ببینن. بەڵام لەراستیدا ئەوە خوێندنەوەیەکی سادەیەو تێیدا هەوڵەکانی ئەمریکا نادیدەگراوە.
بڕوانە لێدوانی سامی عەسکەری سەرکردە لە دەوڵەتی یاسا، کە لەدوای گەڕاندنەوەی لە ئەمریکا رایگەیاند، ئەمریکا داوای لەعێراق کردووە، لەباری ئابورییەوە پشتیوانی تورکیا بن و نەوت بدەنە تورکیا، لەبەرانبەر ئەوەی کە تورکیا زیاتر لەوە لەهەرێمی کوردستان نزیک نەبێتەوە، ئەو لێدوانەی سامی عەسکەری سیگناڵێکی هەرە خەتەری تێدایەو رەنگە سیاسەتەکانی یەکێتیش هاوکاری بەکرداربوونی خەتەرەکان بێت، وەک ئەوەی کە ئەگەر پرۆسەی ئاشتەوایی لەتورکیا بەهۆی دەستێوەردانەکانی ئێران و نزیکی بەشێکی پەکەکە لە ئێران و ئەسەد، شکست بهێنێت، سیاسەتی پشتیوانی بەشێکی دەسەڵاتی هەرێمیش بۆ پەکەکە بەهۆی یەکێتی یەوە راگەیەنراو بێت، لەبەرانبەریشدا ئەگەر عێراق لەئەمریکا نزیک بێتەوەو دورتر لە سیاسەتی ئێران کار بکات، بەرژەوەندییە ئابورییەکانی تورکیا لەسەردەستی ئەمریکا زامن بکات، عێراق پشتیوانی رەهای تورکیا لە مەسەلەی پەکەکە رابگەیەنێت، چ گەرەنتیەک هەیە کە سیاسەتی تورکیا بەلای عێراقدا نەشکێتەوە؟.
بێگومان ئەوە ئەگەرێکی هەرەبەهێزە، چونکە ئەگەر عێراق لەبەرەی ئێران بێتە دەرەوەو بەو نەخشەیە بڕوات کە ئەمریکا دایرشتووە، تورکیا بەپشتیوانی لەعێراق هەم باڵی هەرەسەرەکی هاوپەیمانی ئێرانی دەبڕێت و هەم بەرژەوەندیە ئابورییەکانی گەورەتر لەوەی کوردستان بنیات دەنێت، هەم رەخنەی تورکە نەژاد پەرستەکانیش لەکۆڵ خۆی دەکاتەوە بەوەی، کە ئێستا رەخنەی توندیان لەسیاسەتەکانی ئۆدوگانەو بەخەتەر لەسەر ئەمنی قەومی تورک ناوی دەبەن.
بە پێشبینی ئەم ئەگەرانەو ئەنجامی ئەو سیاسەتە ئیستفزاییەی یەکێتی بەرانبەر بە تورکیا، کە بەشێکیشە لەدەسەڵاتی کوردستان، دەکرێ بڵێین ئەوەی یەکێتی دەیکات، سیاسەتێکی هەرزە و نا دیراسەکراوە، ئاراستە بەبەرەی دژ بە پرۆسەی ئاشتەواییە لەتورکیا، لێدانە لەو متمانەی کە لەنێوان تورکیا و کوردستان دروست بووە، کە رەزامەندی تورکیا لەسیاسەت و ئیدارەی هەرێم، گرنگییەکی گەورەی جیهانیی بۆ پرسی کورد لەباشور هەیە، لێدانە لەو هەموو هەواڵانەی کە بەرەی دژ بەرەی نەژاد پەرستی تورک لەبەرانبەر پرسی کورد داویانە، لەسەری ئەساسی ئەمنی نیشتیمانی باشور و پەیوەندیی ستراتیژی باشوری کوردستان لەگەڵ تورکیای دەروازە بۆجیهان، گواستنەوەی کێشەکانی خۆیەتی لەکوردستانەوە بۆ پرسی نەتەوەیی کورد لە باکور، هەوڵی بیربردنەوەی هەموو ئەو مانشێت و رایانەیە، کە یەکێتیان وادەناسن لەکێشەی عێراق و هەرێمدا سیاسەتێکی تۆخ عێراقی پەیڕەوکردووە، گەرمکردنی بازاڕی راگەیاندنی خۆیەتی و سەرگێژکردنی خەڵکی باشوری کوردستانە بە پرسێکەوە، کە رەنگە تەدەخول تێیدا بەزیانی گەورەی باشور بکشکێتەوە.
بەڵام ئیتر ئەوە یەکێتی یە، لەپێناو سەرخستنی ئەو رایەی کە یەکێتی رەقەمێکی گەورەیەو ناکرێ نادیدەبگیرێت، تەنها بۆ دروستکردنی مانشێتەکانی راگەیاندن، بۆ بیربردنەوەی سیاسەتە ناکوردانەکانی لەپرسی عێراق و کوردستاندا کەبوونە هۆی مانەوەی مالیکی و گەشتنی مالیکی بە ئەمڕۆ، بۆ پێشاندانی عەرزی عەزەڵات و هێزی سیاسی و دیپلۆماتی خۆی بەرانبەر هەر لایەنێک کە ئەو بەمونافسی بزانێت، ئامادەیە هەموو گەمەیەکی خەتەرناک بکات، ئەگەر تۆپی گەمەکەشی ئەمنی قەومی کورد و پرسی هەرە هەستیاری نیشتیمانی کوردیش بێت.
