تەوەری نوچەنێت
فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنی دیجلە
حەمە رەشید هەرەس:
ماکی عروبە لە هەموو عەرەبێکدا هەیە
سەبارەت بە دامەزراندنی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی دیجلە
لەوەتی ئەم عێراقە دوابڕاوە دروست بووە، سەرکردە سیاسیەکانی کورد پڕکێشی ئەوەیان نەکردوە بە دەسەڵاتی عێراق بڵێن دەسەڵاتی عەرەب. هەر وتویانە رژێمی عێراق، بە ئەژماری خۆیان سیاسەت ئەکەن! باشترین سەرکردەی سیاسی کوردیش ئەوەتا بەرامبەر عەرەبێکی هاوردەی سادەی کەرکوك لە سیاسەتدا دەستەوسانە، چونکە ئەو عەرەبە هەر تۆزێك هزری بخاتە گەڕ میژو فێری کردوە، چۆن کورد هەڵئەخڵەتێت. ئەوان زۆر ئارامگر بون تا خۆیان دروست کردەوە. کوردیش زۆر بە ئارامیەوە ئەو دەرفەتەی بۆ رەخساندن.
کورد لە دەرەوەی سنوری خۆیەوە سیاسەتەکانی کۆنترۆڵ ئەکرێت و، ناڵێت بۆ؟ عەرەبیش ویستی خۆی بەسەر دەرەوەی سنوورەکەیدا ئەسەپێنێت و لەوسەرەوە بەقازانجی خۆی بە کوردی ئەکەن.
هەر سەرکردەیەکی کورد هەنگاوێکی نەتەوەییانە بنێت، سەرکردەیەکی تر بە هەنگاوێکی نانەتەوەیی ئەیباتەوە دواوە و، کەچی ئەمیان زیاتر بانگەشەی نەتەوەیی بون ئەکات. عەرەبی شۆڤێنیش کە بە شانوباڵی سەرکردەی نانەتەوییدا هەڵدەدات، کوردی ساویلکە گەزگەز باڵا ئەکات.
ئەو هێزی دیجلەیە قارچك نەبو لە خۆیەوە هەڵتۆقێت، ئەوە لە ئاو و هەوایەکدا دروست بو، سەرکردەی کورد ئەبوایە هەر زو ئەو پێشبینییەی بکردایە، ئەی خۆ تۆوی دوبەرەکی لەو بەرهەمە زیاتر چی لێ سەوز دەبێت؟
چونی مالیکی بۆ روسیا، بۆ کڕینی چەك ئەبوایە وەڵامەکەی ئازادکردنی کەرکوك بوایە، ئەی مالیکی چەك بۆچی و بۆ کێ ئەکڕێت؟ دەمێکە وتومانە ئەوان ئەو شەڕە هەر ئەکەن، کاتێکیش ئەیکەن لە هەمو رویەکەوە تەیار بن، کەواتە بۆ زوتر کورد فریای خۆی نەکەوێت؟
ئەڵێن فەرماندەی هێزەکە کۆنە بەعسی و ئەنفالچی بوە. جا عەرەب مابو لە عیراقدا بەعسی نەبوبێت و ئامادەی ئەنفالی کوردیش نەبوبێت؟ خۆ عەرەب کە سەدامی دەرپەڕاند بۆ ئەوە نەبو کورد ئەکوژێت، بۆ ئەوەبو لە کوردکوشتندا جێگای بگرنەوە، لەوان سیاسەت و لە کوردیش باوەڕ کردن، ئەمە مێژو وا ئەڵێت.
تا ئێستا کورد شوێن یەک عەرەبی کوردکوژ نەکەوتوە تۆڵەی لێ بکاتەوە، بە پێچەوانەوە داڵدەشی داوە. عەرەبیش هەمو کورد بە دوژمنی خۆی ئەزانێت و هەر هەلێکی دەستکەوێت، سێودو لە دەستوەشاندن ناکات.
گەورەترین تەڵفیسی کردن نەبێت بە کورد، ناڵێن ئەم هێزە هاتوە بۆ خزمەتگوزاری، ئاخر لەوەتی سوپای عیراق دروست بوە لە کوردقڕان زیاتر چی ئەنجامداوە؟
هاتون بە شێوەی کودەتایەکی لەپڕ هەرچی دامەزراوەکانی کەرکوك و ناوچەکەیە کۆنترۆڵی بکەن و، کوردیش تا ماوە هەر وەفد بۆ بەغا بەڕێ بکات و بیەوێت بە وتووێژ بیگەڕێنێتەوە. ئەمەش مێژو هەردولامانی فێر کردوە.
کورد ئێستا ئەمەندە شەپڕێوە، ئەگەر لایەك نەتەوەییانە بەرهەڵستی و دژەکرداری هەبێت، لاکانی تر لەجیاتی بەشدار بون،( ئەگەر کورد شانسی هەبێت) سەیرکەرن، ئەگینا بە وەعدێکی درۆ پشتی دوژمن ئەگرن.
هەندێك ساویلکە کە گوێیان لە سەرکردەیەك ئەبێت کە دەڵێت: باوی چەک نەماوە، ئێستا چاخی وتووێژە. ئیتر پاڵی لێ ئەدەنەوە و باوەڕی لەسەدا سەدیان بە قسەکەیەتی. ئەی خۆ مالیکی بۆچی چو بۆ روسیا، بۆ کڕینی بەردی هەڵماقۆ؟
کورد عیراقی بە دەستوریی کردەوە دەوڵەت و ناوی نا عیراقی فیدراڵ، عەرەبیش ئەو فیدراڵەی بە قاچاخ لابردوە. ئێستا عیراق بە قانونی چەکی هێرشبەر ئەکڕێت و، کوردیش بە قاچاخ چەکی بەرگری!
عەرەب بیری لەوە کردۆتەوە کە سەربازی خۆبەخش سبەینی لەوانەیە شەڕی بۆ نەکات، وا خەریکە سەربازی ئەکات بە زۆرەملی بە ناوی پاراستنی عێراقەوە. کوردیش تا ئێستا نەیتوانیوە نەوەیەك دروست بکات کە بزانێت لە سەداسەد شەڕ بۆ ئابڕومەندی خاکەکەی ئەکات، نەك بۆ حیزب. کە بە بەر چاوی خۆیەوە نەتەوەیەك دادەدۆشن. ئیتر ورە چۆن پێشوەخت نەروخاوە.
لە کاتی خۆشیدا خاوەنی کوردستان سەرکردە و دەوروپشتەکەیەتی. لەناخۆشیشدا خاوەنێتی ئەگەڕێتەوە بۆ خوێنی رەشوڕوتەکەی. هێشتا بەو حاڵەشەوە منی نەتەوەیی گەشبینم بە سەرکەوتن، ئەگەر سەرکردەی کورد ئیفلیجم نەکات.
لێرەدا ئەو هۆشدارییە ئەدەمە سەرکردەی کورد: لە یەکەم هەنگاوی سوپای عەرەبەوە بەرەو کوردستان مانای جاڕدانی داگیرکردنەوەی کوردستانە، مانای سەرەتای ئەنفالێکی چاوەڕوان کراو و جینۆسایدێکی نوێ یە. ئەمەش مێژو فێری کردوین کە عەرەب لە هێرشی جاهیلیەوە هەرگیز بە خۆشی خۆی نەگەڕاوەتەوە، ئیتر ئەوە چارەنوسی کوردە ئەبێت پێشکات لوتی بشکێنیت ئەگینا چێو بنێیت بە ورگیانەوە ناگەڕێنەوە. وتووێژ لەگەڵ عەرەبا ماڵی کوردی کاول کرد بەس نیە؟.
نوچەنێت:
لە گەرمەی گرژییەکانی نێوان هەرێم و بەغدا، حکومەتی نوری مالیکی دامەزراندنی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنی دیجلەی راگەیاند، بەپێی وتەی بەرپرسانی کورد راگەیاندنی ئەو فەرماندەییە، بە بێ رەزامەندیی پەرلەمان و پێهاتەکانی ئەنجوومەنی وەزیران بووە و لادانە لەدەستوری عێراق و پێشێلکردنی مادەی ١٤٠ ە، لە سەرەتای راگەیاندنی، ئەرکی فەرماندەییەکە لە ئەستۆگرتنی ئەمنیەتی هەریەك لەپارێزگای كەركووك و دیالە بوو، دواتریش بەفەرمانێكی دیوانی سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق پارێزگاری سەلاحەددینیش بەسترایەوە بەئۆپەراسیۆنەكانی دیجلەوە. بەپێی ئەرکەکانی فەرماندەیی دیجلە، دۆسیەی ئەمنی لە پارێزگارو ئەنجومەنی شارەکان وەردەگیرێتەوە.
پارێزگاری کەرکوکیش لەو بارەوە دەڵێت، ئەو هەنگاوانە نا یاسایی و نا دەستورین و نابێت قبوڵبکرێت.
پرسی نوچەنێت بۆ رۆشنبیران لەو بارەوەیەوە ئەوەیە، کە ئاخۆ خوێندنەوەیان چییە، بۆ دامەزراندنی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی دیجلە و دەستبەسەرداگرتنی هەموو دەزگا ئەمنییەکانی کەرکوک، و ناوچە دابرێنراوەکان؟، ئایا فەرزکردنی ئەم فەرماندەییە سەربازییە بەسەر کەرکوک و ناوچە دابڕێنراوەکانی کوردستان، بەبێ پرسی کورد هۆکارەکەی چییە؟ غیابی کورد؟ لاوازی کورد؟ یان چی؟ مەترسی چییە؟.
