عەبدولباست سەیدا: حكومەتی هەرێم هێـز رەوانەی سوریا بكات كێشەكە ئاڵۆزتر دەكات

عەبدولباست سەیدا: حكومەتی هەرێم هێـز رەوانەی سوریا بكات كێشەكە ئاڵۆزتر دەكات

نوچەنێت . سڤیل

فەیسەڵ خەلیل

سەرۆكی ئەنجومەنی نیشتمانی سوریا لەلێدوانێكدا بۆ (سڤیل) باسی لەهەڵوێستی حكومەتی عێراقی كردو بەنەیاری گەلی سوریای زانی و لەگەڵ ئەوەشدا هەڵوێستی وشیار زێباری بە مایەی شانازی زانی، كە بە بڕوای ئەو ناكەوێتە ژێر كاریگەری حكومەتی عێراقی. لەبەرامبەر پرسەنامەكەی تاڵەبانیش، كە بۆ خوشكەكەی ئەسەدی ناردبوو، گوتی “هەڵوێستی تاڵەبانی جێگای داخ بوو، ئەو هەڵوێستە بۆ گەلی سوریا مایەی نائومێدی و رەشبینی بوو”.

لەسەرەتای لێدوانەكەیدا بۆ (سڤیل)، عەبدولباست سەیدا سەرۆكی ئەنجومەنی نیشتمانی سوریا، باسی لەهەڵوێستی حكومەتی عێراقی كردو پێی وابوو كە هەڵوێستەكانی عێراق زیاتر لەبەرژەوەندی رژێمی سوریادایە نەوەك گەلی سوریا، عەبدولباست سەیدا، نموونەی بۆ ئەو قسانەی خۆی هێنایەوەو گوتی “هەڵوێستەكانی حكومەتی عێراقی لەبارەی گەلی سوریاوە هەڵوێستێكی باش نەبووە، چەندین بڕیار لەلایەن حكومەتی عێراقییەوە دراوە، كە لەخزمەتی گەلی سوریادا نەبووەو هاوسۆزی بووە لەگەڵ رژێمی سوریا، لەوانە كاتێك حكومەتی عێراق بڕیاری دا پەناهەندەكانی سوریا وەرنەگرێت و دەرگای بە روو داخستن، ئەمە نموونەی هەڵوێستێكی عێراقی بوو لەبەرامبەر گەلی سوریا، هەرچەندە دواتر ئەو بڕیارەیان پوچەڵ كردەوەو پەناهەندەكانیان وەرگرت”.
كاتێك سەیدا باسی حكومەتی عێراقی دەكرد، لەقسەكانیدا هەڵوێستی وشیار زێباری جیاكردەوەو گوتی “بەڵام لەكۆی هەڵوێستەكانی حكومەتی عێراق، هەڵوێستی وشیار زێباری دیارەو مایەی شانازییە، هەڵوێستەكانی زێباری لەبەرامبەر گەلی سوریا ملكەچی سیاسی حكومەتی عێراقی نییە”.
زیاتر لەدەرۆژ پێش ئێستا ئەنجومەنی ئەمنی سوریا بەر تەقینەوە كەوت و چەندین كەس لەكەسە نزیكەكانی ئەسەد بەر تەقینەوەكە كەوتن، لەوانە زاواكەی ئەسەد بوو، سەرۆك كۆماری عێراق جەلال تاڵەبانی تاكە سەرۆكێكی وڵاتانی عەرەبی بوو، كە پرسەنامەی ئاراستەی خانەوادەی ئەسەد كرد، لەلێدوانەكەیدا بۆ (سڤیل) عەبدولباست سەیدا رەخنەی لەو هەڵوێستەی تاڵەبانی گرت و گوتی “ئێمە ئەو هەواڵەمان لە راگەیاندنەوە بیست، ئەگەر وا بێت، هەڵوێستێكی ئیجابی نییەو جێگای داخە، چونكە لەو كاتەدا پرسەنامە بۆ كەسانێك بنوسرێت، كە كەسانێك بوون گەلی سوریایان سەركوت كردووە، هەڵوێستی تاڵەبانی بۆ ئێمە و گەلی سوریا مایەی رەشبینی و نائومێدیی بوو، هیوادارین ئەو هەڵوێستە راست بكرێتەوە”.
وەك دەزانرێت، بە ئاشكرا سەرۆكی هەرێم پشتگیری لایەنە كوردییەكان دەكات، هەرچەندە هەندێك وڵاتی ئیقلیمی و چەندین لایەنی ناوخۆی سوریا، بەو كارانەی بارزانی ناڕازیین، بەڵام عەبدوڵباست سەیدا بە ئیجابییەوە باسی رۆڵی سەرۆكی هەرێم دەكات و لەلێدوانەكەیدا بۆ (سڤیل) گوتی “ئێمە چەند جارێك بەڕێز بارانیمان بینیوە، ئەو بەڕوونی باس لەسیاسەتی خۆی دەكات بۆ ئاییندەی سوریا، بارزانی چاك لەوە دەگات كە مەسەلەی كوردی لەسوریا، هەر لەچوارچێوە نیشتمانییەكەی سوریا دەمێنێتەوە”.
هەرچەندە چەند جارێك لەلایەن چەند دەزگایەكی راگەیاندنی جیهانییەوە، باسی ئەوە كراوە كە حكومەتی هەرێم چەكدارانی ناردۆتە ناوچە رزگاركراوەكانی كورد لەسوریا، بەڵام سەیدا ئەوە رەتدەكاتەوە، كە كارێكی وەها كرا بێت، پێشی وایە ئەگەر حكومەتی هەرێم ئەو كارە بكات، بارودۆخی سوریا ئاڵۆزتر دەكات، عەبدولباست سەیدا گوتی “من گوێبیستی ئەو هەواڵە بووم، ئێمە لەنزیكەوە پەیوەندییمان لەگەڵ بەرپرسانی هەرێمی كوردستان هەیە، پێم وانییە شتێكی وەها روو بدات، سورییەكان بەهەموو پێكهاتەكانیانەوە نایەنەوێت كەس تەدەخولی كێشە ناوخۆییەكانی سوریا بكات، پێم وایە ناردنی هێز لەلایەن حكومەتی هەرێمەوە كێشەكە ئاڵۆزتر دەكات”.
كاتێك سەیدا سەردانی توركیای كرد، ئەو لایەنانەی كە لەپەكەكە نزیك بوون هێرشی راگەیاندنیان كردە سەر سەیدا و بە “بەعسی” وەسفیان كرد، سەیدا لەلێدوانەكەیدا بۆ (سڤیل) باسی لەهەڵوێستی ئەو لایەنانە كردو گوتی “هۆكارەكە ئەوەیە كێشەی كورد لەسوریا لە دوو روانگەوە سەیر دەكرێت، روانگەیەك ئەوەیە كە لەچوارچێوەی نیشتمانی سوریادایە و دەیەوێت كێشەكە لەو رووەوە چارەسەر بكات، دووەمیان ئەوەیە كە دەیانەوێت كێشەی كورد بەلایەكی دیكە داببەن”.
لەچەند دەزگایەكی راگەیاندن باسی ئەوە كراوە كە ئەنجومەنی نیشتمانی پێشنیاری بۆ بەشار ئەسەد كردووە، لەبەرامبەر پاراستنی خێزانەكەی واز لەدەسەڵات بهێنێت، سەیدا لە لێدوانەكەی بۆ (سڤیل) ئەوەی رەتكردەوە، كە ئەوان پێشنیاری لەو جۆرەیان بۆ ئەسەد كردبێت، ئەو گوتی “ئەو پێشنیارە هی هەندێك وڵاتی عەرەبی بوو، ئێمە قسەمان لەسەر نەكردووە، ئێستاش تۆپەكە لەگۆڕەپانی بەشار دایە، ئایا واز دەهێنێت یان نا؟”.
لەكۆتاییشدا سەیدا جەختی لەسەر ئەوە كردەوە كە تا ئێستا هیچ ئەگەرێك لەبەرامبەر دادگاییكردنی بەشار و سەرانی رژێمەكەی لەئارادانییە، سەیدا گوتی “هێشتا باسی دادگاییكردنی ئەسەدمان نەكردووە، ئەو مەسەلانە هێشتا تەرح نەكراون و دەكەونە دوای نەمانی دەسەڵاتی بەشار ئەسەد”.
سەیدا لە دایكبووی 1959 شاری عامودایەو خاوەنی بڕوانامەی دكتۆرایە لەبواری فەلسەفە، زیاتر لە 10 ساڵە لەوڵاتی سوید دەژیت. لە 9/6/2012 كراوەتە سەرۆكی ئەنجومەنی نیشتمانی سوریا، چەندین كتێبی هەیە و زیاتر وەك كەسێكی ئەكادییمی ناسراوە.