پاراستنا ئێکرێزییا ئەرک و کارێ ھەموو لایەنانە، چ رەوشەنبیر، ئەکادیمی، سیاسی، کەسانێنن سادە و میدیاکاران ژی
عبدالرحمن عبدالغفور شنگالی *
دیارە کو کاودانێن دیرۆکی و جوگرافی و بەرژەوەندییا دەولەتێن زلھێزێن جیھانێ و نەبوونا دۆستێن کورد و نەبوونا ئێکرێزیێ، ب درێژاھییا دیرۆکێ سەدەم و ئەگەرێن دابەشبوونا کوردستانێ و کوردان بوویە و نەشیاینە کیانەکێ سەربەخۆ بخۆڤە ھەبیت و مافێن خۆ مسۆگەر بکەن.
کورد د چارچۆڤێ ئیراقێ دا بۆ نموونە، دماوێ سەد سالێن بوری دا ب جێوازییا ھەموو رژێمێن حوکم کرین و ب جوداھییا سیستەم و ئایدلۆژییان، ھەموو گاڤەکێ توشی لێدان و ژناڤبرن و نەمانێ بووینە و زولم ب ھەر شێوەیەکێ دیار و نە دیار ب ھەموو ڕەنگەکی لێھاتییەکرن. کوردان ل ئیراقێ ب ھەر ڕەنگەکێ ھەبیت ھەوڵا خۆ گونجاندنێ دان و ددەن، لێ تا نھا ھیچ بەرھەمەک نە بوویە و ب باوەرییا مە نابیت ژی، لەوما کێشە ل دویڤ کێشێ دروست دبیت و ژتشتێ بچویک ھەتا مەزن بەردەوام ناکۆکی و شەڕ و لێدان ھەبوویە و ئەڤ کێشمەکێشە دێ بەردەوام بیت ژی. لەوما دڤێ قۆناغا گرنگ و ھەستیار دا ژ ھەموو لایەکیڤە و ژبۆ پاراستنا ئەزموونا مە ئەم دناچارین چەندین پێنگاڤێن گرنگ و بلەز پاڤێژین و دوێرەکی بین دبڕیاردانێ دا، وەک پاراستنا ئێکرێزییا کوردی، نەھێلانا گەندەلیێ، پرچەککرنا پێشمەرگەی و دوویربوونا کارتێکرنا حزبی ل سەر، زێدەباری فروتنا گاز و نەفتا ھەرێمێ و ڤەدیتنا کریاران و ب ھێزکرنا ئابورەکێ کوردستانی یێ ب ھێز.
ئەڤجا ئێکرێزییا نەتەوا کورد و ھێزێن سیاسی، بێ دوو دلی دبەرژەوەندییا خەلک و کەسێن ڤی وەڵاتی دایە ب ھەموو نەتەوە و ئایین و مەزھەبێن خۆڤە، دێ ئەزموون و دەستکەفتی و ئارمانجێن کوردان یێن داھاتی ب رێکا ڤێ ئێکرێزیێ ھێنە پاراستن و دێ بیتە ئەگەرێ سەرکەفتنێ، چونکە وەک مە ئاماژە پێکری ب درێژاھییا دیروکا خۆ مە نەشیایە چ ب دەستڤەبینین چونکە ئێکرێزی و ئێکگرتنا مە یا لاواز یان نەبوویە، ھەر ھێزەکێ و کەسەکی جودا جودا و جێواز بڕیار و ئارمانجێ خۆ جێبەجێکرینە، لەوما زۆر زۆر گرنگەھەولێن پاراستنا وێ بھێتە دان و پێشڤەبرن.
ھەڵبەتە پاراستنا وێ ژی ئەرک و کارێ ھەموو لایەنانە، چ رەوشەنبیر یان ئەکادیمی یان سیاسی یان کەسانێنن سادە و میدیاکاران ژی، دوویر ژ دەمارگیری و بەرژەوەندیێن حزبی و ئارمانجێن کورتکری و دھێتە پاراستن ب رێکا بەژداری کرنا ھەموو لایەنان دبڕیار دانێ و پرس پێکرنێ و دابەشکرنا پۆست و ستراتیجییەتا گشتی یا سیاسی یا ھەرێما کوردستانێ، چونکە دووبارە دبێژین: دەم ھەستیارە، کاودان مەترسیدارن، ھەبوونا مە ل ژێر گەفا و ترسێ یە، دوژمن ژ دۆستان پترترن، ئابورەکێ نە جێگیرە، پرۆسا مە یا تێگەھشتنا ئەقلی نە یا بەرھەمھێنرە، رۆژھەڵاتا ناڤین ھەموو یا دکەلیت و ڤولکانە، ئیراق یا دابەش دبیت و بەرەف نەمانێیە، و گەلەک جاران ژی ئەم ھزردکەین و پرسیار دکەین ئەرێ راست پا ئەگەر مە نەفت و گاز نەبا؟ حکومەتا ئیراقێ و دەولەتێن دیتر دا چاوان سەرەدەریێ دگەل مە کەن؟ ب راستی بەرسڤەکا گەلەک کویر و ھویر نەڤێت چونکە ئاشکرایە دامە قڕکەن، نە ھێلن، ژناڤبەن، ئەنفالکەن، ھەر وەکی چاوان دکرن ددیرۆکێ دا، دا دیسان دووبارەکەن و ئەنجامدەن، چونکە ئەم د وەڵاتەکی دا دژین دوویرە ژ بنەمایێن مەدەنی، دیموکراتی، مودێرن و ڤەکری، بەلکو ئەم دوەڵاتەکی دا دژین کوشتن و فەرمان و سەربڕین فەرھەنگا وانە، مە قەبول ناکەن، مافی نادەن، ھەبوونا مە ڕەتدکەن، ئامادەنە بۆ سەربڕینا کوردان، تێکدانا ئەزمونا مە، ئەگەر ب دەستێ وانڤە بھێت دێ نھا ژی زارۆکێن مە ل سەر جادان رەڤینن و سەربڕکەن.
ئەڤجا پاراستن و ئێکرێزییا کوردان, زامنێ ئەزموونا مەنە و پێشکەفتنا مە دپارێزن و ھەبوونا مە بەرەڤ ئاقار و کنارێن ئارام دبەت.
* مامۆستایێ زانکۆیێ دھوک
