نوچەنێت
بەڕێوەچوونی کارەکانی گۆڕان لە گفتوگۆ گەرمەکانی پشت پەردەی سەرکردە باڵاکانی گۆڕانە، هەرچەندە ئەو پرسە بۆ دوای چلەی نەوشیروان مستەفا هەڵگیراوە، بەڵام هەندێک سەرکردەی گۆڕان پەیامە هەشت خاڵییەکەی رێکخەری گشتی بزووتنەوەی گۆڕان کە رۆژی 12-11-2016 ئاراستەی جڤاتی گشتی و نیشتمانی، رێکخەری ژوورەکان و گروپی راوێژی کرد، بە نەخشەڕێگەی بزووتنەوەکە بۆ وەرگرتنی بڕیاری سیاسی دەزانن.
رۆژی 17–5-2016، یەكێتی و گۆڕان بە ئامادەبوونی جەلال تاڵەبانی، سكرتێری گشتی یەكێتی و نەوشیروان مستەفا، رێكخەری گشتی بزووتنەوەی گۆڕان، رێككەوتننامەیەكی 25 خاڵییان واژۆ كرد، بەڵام دوای تێپەڕبوونی ساڵێك، گۆڕان گلەیی لە یەكێتی دەكات و بەوە تۆمەتباری دەكات، كە خۆی لە جێبەجێكردنی ناوەڕۆكەكەی دەدزێتەوە. ئەوەی گرنگە تائێستا یەک خاڵیش لەو رێککەوتنە جێبەجێ نەکراوە و زۆر جار هەڵسووڕاوانی گۆڕان بەشێک لە سەرکردایەتی یەکێتی و پارتی دیموکراتی کوردستان، بە هۆکاری جێبەجێنەکردنی ئەو رێککەوتنە دەزانن بە فشار هێنان بۆ یەکێتی.
دوای کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا لە رۆژی 19-5-2017 دا، تاوەکو ئێستا یەکێتی، دوو جار لە راگەیێندراو -و گوتاری فەرمیدا، داوای یەکگرتنەوەی لە گۆڕان کردووە. ئەوەش بووە هۆی نیگەرانی بەشێک لە کاربەدەستانی گۆڕان، چونکە هێشتا نەوشیروان مستەفا بەخاك نەسپێردرابوو، کە یەكێتی بەجددی ئەو داوایەی لە گۆڕان کرد. بەشێک لە کاربەدەستانی گۆڕان دەڵێن، كاتێك رێکخەری گشتی لەژیاندا مابوو ، یەکێتی ئامادە نەبوو رێككەوتنەكەی لەگەڵ گۆڕان جێبەجێ بكات، چۆن پاش مردنی دەتوانێ داوای یەكگرتنەوە بكات؟
هەڵسوڕاوە باڵاكانی گۆڕان دوای نەمانی نەوشیروان مستەفا لە پەیامەکانیاندا، بەڕوونی گوتوویانە، كە دەیانەوێ دەست بە بزووتنەوەكەیانەوە بگرن و تەمای چوونە نێو یەكێتییان نییە. تا نەوشیروان مستەفا لە ژیاندا مابوو، هیوای یەكگرتنی گۆڕان و یەكێتی لەئێستا زیاتر بوو، چونكە پاش مام جەلال تەنیا ئەو دەیتوانی كۆتایی بەو یەكترشكاندنانە بهێنێ، كە لەنێو سەركردایەتی یەكێتیدا هەبوو، بەڵام ئێستا بۆ گۆڕانەكان چوونە نێو یەكێتی هیچ جیاوازییەكی نییە لەگەڵ فەشەلهێنانی بزووتنەوەکەیان.
نەوشیروان مستەفا میراتگری سیاسی دەبێت
بەپێی قسەی ئەو هەڵسوڕاوە، كە ئەندامی جڤاتی نیشتمانی گۆڕانە، چیا بە پێچەوانەی برا گەورەكەی (نما)، ئارەزووی بەشداریی سیاسی و جموجۆڵی كۆمەڵایەتی و تێكەڵبوونی لەگەڵ هەڵسوڕاوەكانی گۆڕان زیاترە، لەدوای تەواوكردنی خوێندنی، بەردەوام لەگەڵ باوكی بووە و رۆڵی سكرتێری تایبەتی بینیوە، لە زۆربەی دانیشتن و دیدارەكانی باوكی و نووسینەوەی یاداشتەكانیدا بەشدار بووە، رێكخستنی پەیوەندی و تەلەفۆنەكانی نەوشیروان مستەفا لە رێگای ئەوەوە بووە. لە زۆر كۆبوونەوەی شاندی باڵای گۆڕاندا لەگەڵ شاندی بیانی، بە تایبەتی ئەمریكی و بەریتانی بەشداری كردووە. ئەو ئەندامەی جڤاتی نیشتمانی گۆڕان دەڵێ “بەراورد بە نما، چیا مەیلی بۆ كاری سیاسی زیاترە”.
بەپێی بریکارنامەکە، عومەر عەلی حوسێن (عومەری سەید عەلی) دەتوانێ لەجیاتی رێکخەری گشتی، هەموو کار و رێکارێکی یاسایی لە واژۆ و پڕکردنەوەی فۆرم و نوێنەرایەتیکردنی گۆڕان لە بەردەم دادگا و کۆمیسیۆن جێبەجێبکات. هەروەها تانەدان لە هەر بڕیارێک، لەبەردەم دادگای پەیوەست بە تۆمارکردنی گۆڕان وەک حیزبێکی سیاسی لە کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکان.
لە ماددە 15ی دەستووری گۆڕاندا ئاماژە بەوەکراوە، کە لەکاتی چۆڵبوونی پۆستی رێکخەری گشتی بزووتنەوەی گۆڕان، یەکێک لە ئەندامانی جڤاتی نیشتمانی، یان یەکێک لە ئەندامانی جڤاتی گشتی، یان کەسایەتییەکی دیاری بزووتنەوەی گۆڕان لە دەرەوەی هەردوو جڤاتەکە بە دەنگدانی نهێنی و راستەوخۆ و بە زۆرایەتی رەها هەڵدەبژێردرێن، بەڵام (رووداو) زانیویەتی بۆچوونێکی بەهێز لەنێو گۆڕاندا هەیە، کە دوای چلەی نەوشیروان مستەفاش بزووتنەوەکە رێکخەری گشتی هەڵنەبژێرێت، بەڵکو بیخاتە دوای هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی کوردستان و سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان. کە بەپێی یاسا دەبێ لە رۆژی 6-11-2017 پێکەوە بەڕێوەبچن.
ئیسماعیل نامیق، رێکخەری ژووری یاسایی بزووتنەوەی گۆڕان لەو بارەیەوە دەڵێت، ئەو ئاگاداری ئەو بریکارنامەیە نییە و تاوەکو دوای چلەی نەوشیروان مستەفا، هیچ قسەیەک لەسەر پۆستی رێکخەری گشتی ناکەن.
پێشنازەکانی نەوشیروان مستەفا بۆ بەڕێوەبردنی گۆڕان
بە گوێرەی زانیارییەکان، گفتوگۆ گەرمەکانی پشت پەردەی سەرکردە باڵاکانی گۆڕان، بەڕێوەچوونی کارەکانی گۆڕانە، هەرچەندە ئەو پرسە بۆ دوای چلەی نەوشیروان مستەفا هەڵگیراوە، بەڵام هەندێک سەرکردەی گۆڕان پەیامە هەشت خاڵییەکەی رێکخەری گشتی گۆڕان، کە رۆژی 12-11-2016 ئاراستەی جڤاتی گشتی و نیشتمانی، رێکخەری ژوورەکان و گروپی راوێژی کرد، بە نەخشەڕێگەی بزووتنەوەکە بۆ وەرگرتنی بڕیاری سیاسی دەزانن.
نەوشیروان مستەفا بۆ ئەوەی زۆرترین کەس و ئۆرگانەکان بەشداریی پرۆسەی دروستکردنی بڕیار لەنێو گۆڕاندا بکەن، داوایکردووە سکرتێری جڤاتی گشتی، بەرنامەی کۆبوونەوەکانی بە راوێژ لەگەڵ هاوڕێیەکانی دابنێ و بە نووسراو بینێرێت بۆ هەردوو جڤاتی گشتی و نیشتمانی، کۆبوونەوەی هەردوو جڤاتەکەش بکرێتە مانگانە، یەکەمجار جڤاتی گشتی کۆببێتەوە بۆ تاوتوێکردنی ئەو بەرنامەیەی دانراوە، راسپاردە و پێشنیازی پێویست دەربارەی هەر بابەتێک کە لە بەرنامەی کۆبوونەوە دانراوە، راستەوخۆ دوای کۆبوونەوەی جڤاتی گشتی، جڤاتی نیشتمانی کۆببێتەوە بۆ تاوتوێکردنی هەمان بەرنامە.
لە خاڵێکی دیکەی پێشنیازەکەی نەوشیروان مستەفادا هاتووە، هەموو مانگێک لە دوای کۆبوونەوەی جڤاتی نیشتمانی، سەرجەم رێکخەر و ئەندامانی ژوورەکان کۆببنەوە، بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکانی جڤاتی نیشتمانی.
رێکخەری گشتی بزووتنەوەی گۆڕان لەو پەیامەیدا، هەروەها داوایکردبوو گروپی راوێژکاری بە هاوکاری لەگەڵ رێکخەری ژوورەکان، کە ژمارەیان 11 رێکخەرە، لەنێوان دوو کۆبوونەوەی جڤاتی نیشتمانیدا، چاودێریی وردی جێبەجێکردنی بڕیارەکانی جڤات بکەن.
بەگوێرەی پەیڕەوی ناوخۆی بزووتنەوەکەش جەمال محەممەد، سكرتێری جڤاتی گشتیی بزووتنەوەی گۆڕان دەبێتە کەسی یەکەمی بزووتنەوەکە،
دوای کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا، لە یەکەم لێدواندا لەسەر ئەو پرسی پڕکردنەوەی شوێنی رێکخەری گشتی قادر حاجی عەلی هەڵسوڕاوی دیاری بزووتنەوەی گۆڕان رایگەیاند(2)، کە لە کاتی نەخۆشکەوتنی نەوشیروان مستەفادا ئەوان نەیانتوانیوە شوێنی ئەو پڕبکەنەوە و شوێنی نەوشیروان مستەفا پڕناکرێتەوە. بەڵام ئەوان بزووتنەوەیەکی گەورەن و کۆدەبنەوە بۆ بەڕێوەبردنی بزووتنەوەکە.
بە گوێرەی پەیڕەوی ناخۆی بزووتنەوەی گۆڕان، کە بە دەستووری بزووتنەوەکە ناسراوە سەبارەت بەو پرسە هاتووە “لەکاتی چۆڵبوونی جێگەی ڕێکخەری گشتیدا لە سۆنگەی وازهێنانی یان هەر هۆیەکەی ترەوە، بۆ پڕکردنەوەی شوێنەکەی، یەکێک لە ئەندامانی جڤاتی نیشتیمانی یان یەکێک لە ئەندامانی جڤاتی گشتی یان کەسایەتییەکی دیاری بزووتنەوەی گۆڕان لەدەرەوەی هەردوو جڤات، بە دەنگدانی نهێنی و ڕاستەوخۆ و بە زۆرینەی ڕەها هەڵدەبژێرن”.
رێگەی باش لەبەردەم بزووتنەوەی گۆڕان
فەرەیدون عەبدولقادر، سیاسەتمەدار و ئەندامی پێشووی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، لە دووەم رۆژی پرسەی نەوشیراون مستەفا لە شاری سلێمانی، لەبارەی کاریگەری غیابی نەوشیراون مستەفا بەسەر بزووتنەوەی گۆڕان راگەیاند(3) “لای هەموو کەسێک ئاشکرایە غیابی مام جەلال چ کاریگەرییەکی کردووەتە سەر ریزەکانی یەکێتی، هیوام وایە برادەرانی بزووتنەوەی گۆڕان خۆیان باش رێکبکخەن، بەڵام بمانەوێت و نەمانەێت کاریزما و کەسیەتی کاک نەوشیروان، زۆر لەوە گەورەتر و کاریگەرترە بەسەر بزووتنەوەکە، کە پێیانەوە دیارنەبێت، بێگومان پێیانەوە دیاردەبێت”.
ئەندامەکەی پێشووی مەکتەبی سیاسی یەکێتی پێیوایە “تاکە رێگەی باش لەبەردەم گۆڕان ئەوەیە لەگەڵ یەکێتی یەکبگرنەوە، نەک باسکردن لە رێککەوتنی سیاسی، چونکە ئەمە دەرمانی هیچ دەردێک نییە، بەڵکو دەرمانی دەردەکان ئەوەیە یەکبگرنەوە و ریزەکانیان یەکبخەن، ئەگینا من دەزانم لە غیابی کاک نەوشیراون چی روودەدات، لە چەند مانگی ئاییندەدا زۆر دیاردە بە چاوی خۆمان دەبینین”.
رابوون مەعرووف، پەرلەمانتار و هەڵسوڕاوی بزووتنەوەی گۆڕان، لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا لەبارەی پرسی یەکگرتن و یەکگرتنەوەی گۆڕان لەگەڵ یەکێتی رایگەیاند(4) “نە یەکگرتن لە بەرنامە و ئەجێندای بزووتنەوەی گۆڕاندایە لەگەڵ هیچ حزبێکی سیاسی، نە یەکگرتنەوەش”. دەڵێت “ئێمە داخوازیمان لە سەرکردایەتی یەکێتی ئەوەیە، ئێستا پێویست نییە باسی یەکگرتن بکەین، کە هەر روونادات، ئەگەر ئەوان پێیانباشە ئێمە ئێستاش سورین، پێمانوایە ئەو رێککەوتنە سیاسییەی ئێمە خزمەت بە دۆزی رەوای گەلەکەمان و دیموکراسی و دادپەروەری دەکات، هیوادارین ئەوان سەبارەت بە جێبەجێکردنی رێککەوتنە سیاسییەکەمان بێنە پێشەوە و جددی بن.
