عێراق و كوردستان لهدوای ئازادكردنی موسڵ
بەهرە حەمەڕەش: پرۆسهی ئازادكردنی موسڵ دهستپێكراوه، ئایا ئهو گرفتانهی دوای ئازادكردنی موسڵ بۆ كورد دێنه پێش چین و چاوهڕوانی چی دهكرێت ؟
نهمانی داعش لهموسڵ، نهمانی مهترسییه لهسهر كوردستان ؟
لهڕووی سیاسی و جوگرافی و سهربازییهوه، هیچ مهترسییهك لهدوای نهمانی داعش لهموسڵ چاوهڕوانكراوه بۆ كوردستان ؟ ئهگهر چاوهڕوانكراوه ئهو مهترسیانه چین ؟
ئایا سێبهر و مهترسی ئیسلامی توندڕهو لهسهر كوردستان نامێنێت ؟
كورد دهبێت چۆن خۆی ئامادهبكات بۆ قۆناغی دوای داعش لهموسڵ ؟
چی بكات بۆ ئهوهی ئهو مهترسیانهی ههستپێكراون كهم بكرێنهوه ؟
پهیوهندییهكانی ههولێرو بهغدا چۆن دهبن و دهبێت چۆن بن ؟
بابەکرد دڕەیی:
شەڕی موسڵ، بایەخیكی گەورەی بو كورد و كوردستان و دۆخی هەرێم هەیە، لە چەند رویەكەوە، لە روی ستراتیژی نەتەوەییەوە ئیدی مەسەلەی ناوچە جێناكۆكەكان لەگەڵ سوننە یاخود حكومەتی ناوەندی شیعە، بەرەو ساغبونەوەًو بەلاداكەوتن دەچێت، ئەگەر برا عەرەبەكان دیموكراتانەًو بە ویژدانەوە بجوڵێنەوە، ئەوا گەلی ئێمە ناوچەیەكی بەرفراوان دەخاتەوە سەر هەرێم و بە یاسا دەیپارێزێ و ناوەندیش وەك مافێكی قانونی دانی پێدادەنیت.
خۆ ئەگەر ناوەند و سوننە لاساریان كردو دایانە كەلە شەقی، دیسان دەركەوتنی شاخی سەهۆڵین لە ناو ئوقیانوس باشترە لەوەی هەر نەبینریت و بە شاراوەیی وەمێنێ، چونكە لە حاڵێكی وادا، دەسەڵاتی هەرێم دەتوانێ مشوری رێوشویێنی پێویست بخوات، بۆ ئەوەی هەم مافی میژوییمان بە فیڕۆ نەڕوات و، هەم پێشمەرگە بە خۆڕایی ماندوو نەێیت و خوێنی لێ نەچۆڕێت.
لە روی سیاسیەوە شەڕی موسڵ، سەنگ و بەهایەكی ناوچەیی و ئیقلیمی و جیهانی، بە هەرێم بەخشیوە كە ئیتر زەحمەتە لە بەرچاو نەگیرێت بە تایبەت كە موسڵ وەك پایتەختی داعش دەناسرێت و ئێستا هەولێر وەك سەنتەرێكی جیهانی بو تێكشكاندنی داعش حسابی بۆدەكرێت. بێگومان ئەمە دەسكەوتیكی زور گرنكە، چونكە زوربەی وڵاتە بەهێزەكانی جیهان بە دەستی داعش و تیرۆر جەزرەبەیان خواردوەو، ئێستا بە لایانەوە گرنكە میللەتێك و هەرێمێك هەبێ بتوانن لێیەوە پەلاماری دوژمنەكەیانی تیا بدەن.
لە رووی عەسكەریەوە، ئیدی هێزی پێشمەرگە بووە بە ژمارە و لە میدیا جهانیەكاندا ناوی دێت، ناوهاتنیشی لە بەرامبەر هیزیكی ئەهریمەنیدایە، كە خەریكبو ژیانی چەسپاوی وڵاتە گەورەكان تیكبدات و ئاسایشیان لی حەرام بكات و بە كردەوەش كەمی پێ نەكردن…
هەبوون و شەڕكردنی هێزی پێشمەرگە وەك سوپایەكی رێكخراو لەم چركەساتە مێژوییەدا دەتوانێ زور دەسكەوتی تر بە دوای خۆیدا بهێنێت ، دەشێ و پێویستە وردتر بیر لەو رەهەندانەش بكریتەوە، لە باری ئاسایشی نەتەوەییەوە كوردستان ئارامتر دەبیتەوەو دەتوانی ماڵی خۆی رێكبخاتەوەو پەرە بە ئابوری و بنیاتنانی دامەزراوەكان بكاتەوە و دیموكراسیەكی تۆكمە بنیات بنیت، وتەی ئەو كەسانە بە درۆ بخاتەوە كە پێیان وایە، هێزی پێشمەرگە زیاتر بۆ قازانجی حزبی و تاكەكەسی بەكار دەهێنرێت.
شەڕی موسڵ و كوتایهاتنی، بە قازانجی هاوپەیمانان زۆر دەروازەی نوێ بۆ كورد دەكاتەوە، كە هەر لە ئێستاوە دیارە كە ناوەند بە دردۆنگی مامەڵە لە گەڵ پۆست- شەڕ دەكات بە تایبەت كە عبادی لە دیداری لەگەڵ بارزانی وتویەتی، شەڕی موسڵ لەسەر خاك و ناوچە نییە( واتە مل نادات بە هەبونی هەرێم لە سەر بناغەی نەتەوەیی و خاك) و وئەمەش داوا لە نوخبەی بڕیار بەدەستی هەرێم دەكات، کە بەو پەڕی وردی مامەڵە لەگەڵ بچوكترین هەنگاوی خۆیان و دەوروبەردا بكەن.
سەرباری ئەو راستیانەش دەکرێ هەندێ سەرخەتی پێویست بۆ کاتی شەڕ و دوای شەڕی موسڵ، دیاری بکرێن:
یەکەم: هەوڵدان بۆ پەشداریکردنی پیشمەرگە، تەنها لەو شوێنانەی کە پەیوەستن بە سنوری نەتەوەیی و دوورلەگومانی گشت لایەنەکان، کە خاکی کوردستانە نەک بەشدارییەکی هەڕەمەکی و بێبەرنامە بە جۆرێک، کە دواتر کشانەوە مسۆگەر بێت و لە هەمان حاڵدا خوێنی هیزەکانی ئێمەی بۆ رژابێت.
دوەم: پێداگرتن لەسەر بەشداری شەڕ، لەو پنتانەی دەگونجێ لە باری ئابورییەوە قازانجی ستراتیژی بە کوردستان بگەیەنن ( بۆ نمونە نەوت یان مادەیەکی بەنرخیان تیا بێت) چونکە دواتر هەم ناوەندو هەم لایەنەکان دەبنە ناوبژیوان، بۆ دەرچونی پیشمەرگە لەو ناوچانەو بەو جۆرە دەکرێ سازشێکی سودمەند بێتە ئاراوە کە هەریم قازانجی لێبکات.
سێهەم: هەماهەنگی تەواو لەگەڵ هاوپەیمانان بکرێت، نەک تەنها بۆ کاتی نەبەرد و شەڕی تاکتیکی لەم پیکادانە دیاریکراوەدا، بەڵکو بۆ سودوەرگرتن لە پرۆڤەی پێشمەرگەو پیشخستنی ئاستی روبەروبونەی ستراتیژی و مەشقی پرەنسیپی و دریژماوە و بنیاتنانی سوپایەکی پرۆفیشناڵی مۆدیرن( یان پۆستمۆدێرن).
چوارەم: سودوەرگرتن لە هیزی کورد، چ لە ئاستی لۆکاڵی ( خودی موسڵ و دەوروبەری) یان هەرێمی ( کوردستانی باشور) یان نەتەوەیی وسەرانسەری ( پ ک ک و هێزەکانی خۆرهەڵات و هیتر) چونکە ئەمە هەم دوژمنانی ئازادی و سەربەخۆیی ئەترسینێ و وایان لێدەکات بسڵەمنەوە لە تەماعکردنە خاکی هەرێم، هەم هەمو کوردستانیان مولزەم دەکات بە داکۆکی لە هەرێم وەک ناوچەیەک، کە مانەوەی بە قازانجی ئەوانیشە و دەتوانن وەک قوڵایی ستراتیژی خۆیان حسابی لەسەر بکەن. ئەم هەنگاوە رەهەندێکی مەعنەوی زۆر کاریگەری هەیە و لەباریدا هەیە ببێتە زەمینە بۆ یەکگرتویی و سازانی دواتر لە ئاستی کوردستانیدا، بێئەوەی کەسیان تەماعیان لە داواکارییەکی ئابوری لۆکاڵیدا هەبێت.
پێنجەم: نیشاندانی پێشمەرگە لە میدیا جهانیەکان، وەک هیزێکی دژ بە تیرۆر و تیرۆریزم لە ناوچەکەدا بە گشتی، کە لە زۆر لاوە تەپکەی بۆ دەنرێتەوە و پیلانی لە دژ دەگێردرێ. هەوڵدان بۆ دەرخستنی سیمای ئەسڵی پێشمەرگە، وەک چۆن لە خۆرئاوادا ئەنجامدرا بەوەی کە ئینسانێکە تەنها بۆ داکۆکی لە ئازادی و ئینسانییەت دەجەنگێ ، ئەم جەنگینەش بە قازانجی هەمو دنیایە نەک هەرێمەکەی خۆی.
دورکەوتنەوەی قەتعی لە پاڵەوان سازی سەرکردەو فەرماندەکان، چونکە لە بناغەدا شەڕە دورەدەستەکان تۆپ و کاتیوشا ئەنجامی دەدەن و، شەڕە دەستەو یەخەکانیش پێشمەرگەی سادە و ئەوانەی لە چینە هەژارەکەی کوردستانن.
ئەم مەسەلەیە لەوەدا گرنگی تایبەتی هەیە، کە بزانین لە زەمەنی ئیستادا شەڕ بە تەواوی مانا کلاسیکیەکەی خۆی لە دەستداوەو ئیدی زەحمەتە ( یان تەنانەت مەحاڵە) ناپلیۆنێک پەیدا بێت و بە ئاڵایەکەوە لە سەر پردی” ئارکۆڵ” خۆی بخاتە بەر دەسڕێژی نارنجۆکهاوێژەکانی دوژمن، چونکە لە بناغەوە شەڕی لەوچەشنە مۆدێلی بەسەر چوە و واوەتر لەوەش تەنانەت زەحمەتە فرسەتی خۆخستنە بەر قریشکەو گرمەی تۆپەکانی دوژمن وەک لە شەڕی ” بۆرۆدینۆ” ی نێوان روس و فەرانسەش رویدا، هەرگیز دوبارە نەبێتەوە، چونکە ئێستا تەکنیکی شەڕ بە ئەندازەیەک ئەلکترۆنی و لە ئاستی ڕابەریکردندا ” ناقارەمانی” بۆتەوە کە ئیدی بواری قارەمانی تەنها بۆ تەکنیسێنەکان و ئەندازیارەکان و پسپۆڕانی بواری ئەلکترۆنی جێماوە و هەر کەسی تر ( جگە لە پیشمەرگەی سادە، کە شەڕی کۆڵان بە کۆڵان و سەنگەر بە سەنگەر دەکات) ئیدیعای پاڵەوانی بکات دەبێتە جێگەی سەرنج و گومان.
شەشەم: گومانی تیا نییە کۆی شەڕی موسڵ و هەر شەڕێکی تر لە کوردستان روبدات بۆ داکۆکی لە خەڵک و بۆ بەختەوەری خەڵکی کوردستانە، واتە ئامرازێکە بۆ پاراستنی خەڵک بە گشتی و دابینکردنی ئاسایش و ئارامی بۆیان. بەو مانایە ” ئامانج” لەم شەڕەو شەڕەکانی تریش ” خەڵک” ی کوردستانن بە گشتی. بۆیە زۆر گرنگ و ستراتیژیە کە دەسەڵاتی هەرێم بزانێت کە وەک چۆن هیزی پێشمەرگە ” دامەزراوەیەکە بۆ پاراستنی خەڵک و دابینکردنی ئارامی، بە هەمان شێوە دەزگاکانی پەرلەمان و دادوەری و حکومەت( کابینە) بایەخیان لە هیزی عەسکەری کەمتر نیە، چونکە ئەگەر پێشمەرگە ئارامی دابین دەکات یاخود ( بە واتایەکی تر) ئارامی بەرهەم دەهێنێت، ئەوا پەرلەمان یاسا بەرهەم دەهێنیت کە بۆ سەقامگیری و عەدالەت وەک ئۆکسجین وایە بۆ کۆمەڵگا، هەروەها دەزگای دادوەری شەفاف هاوتەریبی پەرلەمان یاساکان لە چوارچیوە دەدات و دەیانسەپێنی و، کۆمەڵگا لە وجودی دادوەری سەربەخۆ هەست بە عەدالەت و هێمنی دەکات، کابینەیەکی تۆکمەو هەمەلایەنەو نزیک لە میللەت یش دەتوانی ئەم دۆخە قەیراناوییە بەرەو کۆتایی بەرێت و، هەڵسەنگاندنێکی ورد بۆ زیانەکانی قەیران بکات و دەرسیان لێوەربگرێت و کۆبەندێک بۆ کارنامەی چەندساڵەی بکات.
کەواتە بە بێ لەبەرچاوگرتنی ئامانجی مەزن، کە خەڵکی ئەم وڵاتەیە و بە بێ بیرکردنەوە لە بنیاتنانەوەی دەزگا بناغەییەکانی حوکمڕانی، ئێمە وەک دەوڵەتۆکەیەکمان لێدێت، کە جگە لە شەڕ بە کەڵکی هیچی تر نایەیەن و ناتوانین دامودەزگا بنیات بنێین و باری نیگەتیڤی ناوچەکە بەرەو جۆرێک لە ئومێد و هیوا و گەشبینی و بنیاتنانی سیاسی و ئابوری بەرین.
