نوچەنێت . تایبەت
شەنگال ئازادکرا، ئێستا دوای ئازادکردنی ئەوەی جێی نیگەرانی بوونی چەند هێزێکی نافەرمییە لەدەرەوەی وەزارەتی پێشمەرگە، حکومەتی عێراق هیچ بونێکی لەو ناوچەیە نییە، بەڵام پەکەکە بۆ جێکردنەوەی خۆی قبوڵی ئەوەی کردووە، بەنوێنەرایەتی حکومەتی عێراق هێزێک بەناوی حەشدی شەعبی دروست بکات و بێ گوێدانە ئەوەی کارکردن بەو ئاراستە هەوڵدانە بۆ گێڕانەوەی هەیمەنەی عێراق، گەورەتر لەوە پەکەکە بێ ئەوەی شەرعیەتی بوونی لەو ناوچەیە هەبێ هێزێکی خۆی جێگیرکردووە، لەو رێیەشەوە لەگەڵ گێڕانەوەی هەیمەنەی عێراق هەڕەشەی تورکیاشی لەسەر ئەو ناوچەیە کردووەتە ئەمری واقیع.
لەرۆژی ئازادکردنی شەنگالدا، بارزانی سەرۆکی کوردستان رایگەیاند، قبوڵ ناکرێت، جگە لەئاڵای کوردستان هیچ ئاڵایەک لەو ناوچەیە هەڵبدرێت، بەڵام ئێستا پەکەکە ئاڵایەکی حزبی هەڵداوە، ئەگەرەکانیش بەو ئاراستەیەن ئەگەر چارەسەرێکی ژیرانە نەدۆزرێتەوەو پەکەکە واز لەو دەستوەردانە نەهێنێ، پێکدادانی چەکداری لەنێوان پێشمەرگەو هێزەکانی پەکەکە چاوەڕوانکراوە.
لەو نێوانەدا پرسایری جدی ئەوەیە، ئامانجی پەکەکە لەدەستوەردانەکانی باشوری کوردستان چییە ؟ چی بکرێت بۆ ئەوەی ئەو سەرکەوتنەی کوردستان لەرزگارکردنی شەنگال، شەڕی کوردو کوردی بەدوادا نەیەت و پەکەکە بکشێتەوە ناوچەکانی خۆی و نوێنەرایەتی بۆ عێراقێکی شکستخواردوو نەکات ؟
لەو بارەیەوە عهبدولحهكیم خەسرۆ، مامۆستای زانستە سیاسییەکان لەزانكۆی سەڵاحەدین لەلێدوانێكی تایبەت بەنوچەنێت دا دەڵێت” لەهەر شوێنێك هەست بكەن هێزی پێشمەرگە وجودی نییەو فەراغێك هەیە ئەوان ئیستیغلالی ئەوە دەكەن لەشەنگالیش ئەوەیانکرد، بەڵام شوێن و سنوری خەباتی پەكەكە باشوری كوردستان نییە، ئێمە هەموومان دەزانین شوێنی خەباتی پەكەكە باكوری كوردستانە، بەڵام لەبەر ئەوەی تائیستا پەكەكە نهیتوانیوه چالاكی لە سنوری توركیا بكات و شوێنپێی جوگرافی له باكوری كوردستان نییه، بارودۆخی هەرێمی كوردستانی قۆستوەتەوە بۆ بەرژەوەندی خۆی، تهنانهت له دوای ساڵی 1991ەوە هەوڵی داوە كۆنتڕۆڵی بهشێكی هەرێمی كوردستان بكات و ئەمری واقع دروست بكەن، بهسود وهرگرتن له ناكۆكیه ناوخۆییهكانی باشوری كوردستان له چهند ناوچهیهكی ههرێمی كوردستان ئیدارهی تایبهتی بهخۆی داناوه وهكو قهندیل و چهند ناوچهیهك له پارێزگای دهۆك، ئەمە سیاسەت و ستراتیژیەتی هەمیشەی پەكەكەیە و ههوڵدهدات له شنگالیش ههمان سیناریۆ دوباره بكاتهوه”.
ئەو مامۆستای زانکۆ دەشڵێت”پەكەكە حیزبێكی ئایدۆلۆژی ماركسیه و دژی بزاڤه ناسیونالیستهكانه كه مۆركی سهرهكی بزاڤی سیاسی بووه له باشوری كوردستان، پەكەكە هیچ ههڵوێستێكی ناسیۆنالیستی تێدانیە، به پێچهوانهوه لەهەموو ئەدەبیاتی خۆیان رەخنە لە ناسیۆنالستەكان دەگرن كە بەهیچ شێوەیەك ئەوان لەگەڵ ئەوە دانین ئەحزابی ناسیۆنالستیش هەبێت وەكو یەكێتی و پارتی و پارتەكانی تری باشوری كوردستان، پەكەكە ئایدۆلۆجیاێكی تایبەتی هەیە تەنانەت ههوڵی داوه هەرێمی كوردستان و بهشهكانی دیكهی كوردستان وەكو تاقیگەیەك بەكاربهێنن بۆ جێبەجێ كردنی ئایدۆلۆجیای خۆیان، كە بهڕێز عەبدوڵڵا ئۆجەلان دایناوە بۆ دامهزراندنی چهند ناوچهیهكی خۆسهری دیموكراسی(الاداره الذاتیه الدیمقراطیه)،كە چۆن بتوانیت خۆسهری دیموكراسی لەناوجەرگەی دەوڵەتی مهركهزی ههریمی وهكو ئێران و توركیا كه ههردوكیان مهیلی ئیمپراتۆری و فراوانخوازیان ههیه، پێشتریش پەکەکە نەیان شاردبۆوە كە دەیانەوێت لەشنگال حاڵەتێكی وا دروست بكەن، ههر وهكو چۆن له رۆژئاوای كوردستان چهند خۆسهرێكی دیموكراسیان دامهزراندووه دوای رادهستكردنی ناوچه كوردستانیهكان بۆ پ ك ك به رێكهوتن لهگهڵ سوپای سوریا”.
عەبدولحەکیم خەسرۆ ئەوەش دەخاتەڕوو “پەكەكە بەبەردەوام بوەتە گرفت بۆ هەرێمی كوردستان، ئەوەی جێگەی سەرسوڕمانە بەنسبەت ئێمە، پەكەكە چەند هێزێكی دروستكردوە كە ئەم هێزانە موچە لە حكومەتی عێراق وەردەگرن واتە تەعاون لە نێوان پەكەكە و حكومەتی عێراقی هەیە و دوای رزگاركردنی شەنگالیش رایانگەیاند كە ئەوان موچەی 500 چەكدار لەحكومەتی عێراقی وەردەگرن هاوشێوەی حەشدی شەعبی، پەكەكە دەیەوێت هاوشێوەی حەشدی شەعبی ئەو رۆڵە بۆ ئێران ببینێت، پەكەكە دەبێتە ئەگەری سەرەكی دروست نەبوونی دەوڵەتێكی مەركەزی لەهەرێمی كوردستان، دەسەڵاتێكی مەركەزی كە دەسەڵاتی بەسەر هەموو ناوچەكانی هەرێمی كوردستانەوە هەبێت، ئێمه دهزانین ئێران له لوبنان و سوریا و عیراق و یهمهن بەبەردام پاڵپشتی هێزی ئەمنی و سوپا و میلیشیای جۆراوجۆر و نا نیزامی دهكات، هاوکاری پەکەکەش دەکات بۆ رێگری لەدەوڵەتی کوردی، ئێران ترسی لە دروست بوونی دەوڵەتێكی كوردی و دەسەڵاتێكی كوردی مەركەزی هەیە، هیچ جیاوزێك لەنێوان پەكەكە و حەشدی شەعبی نییە سهبارهت به روبهروبوونهوهی دهسهڵاته ئهمنی و سهربازیهكانی ههرێمی كوردستان”.
ئەو مامۆستای زانستە سیاسییەکان لەزانكۆی سەڵاحەدین، ئەوە بیری پەکەکە دەهێنێتەوە کە”شەنگال لە دوای 2003ەوە هێزی پێشمەرگەی كوردستان دەیپاراست تەنانەت حكومەتی عێراقیش وەكو سوپا و هێزی ئهمنی لەو ناوچەیە نەبووە، رێگەش نەدراوە كە لەوێ كاربكات، دوای شەڕی داعش و لە حاڵەتی كشانەوەی هێزی پێشمەرگەی كوردستان، سەرەڕای ئەوەی بەشێك لە هێزی پێشمەرگە لەوناوچانە مابوون، پەكەكە ئەم دەرفەتەی قۆستەوە كە بەچەند هێزێكەوە داخڵی ئەوناوچانە بوون، بەڵام ئەوە مانای ئەوە نییە ببێتە حەقێكی موكتەسەب كە ئەوان لەوێ بمێنن، بەهیچ شێوەیەك حەقیان نییە لەوێ بمێنەوە، پێشموانییە قیادەی سیاسی كورد لێبگەڕێت ئاوا بەكەیفی خۆیان كاربكەن”. بەڵام دەشڵێت”ئیستاش هەڕەشەی پەكەكە لەو ناوچانە زۆر نییە تەنها ئەوە نەبێت كە لەوێ ماوەتەوەو ئەو هێزە هیچ كاریگەری نابێت لە سەر ئیدارە و لەسەر شێوازی كۆنتڕۆڵ كردنەوەی ناوچەی شەنگال لەلایەن هێزی پێشمەرگە، كە ئێستا هێزی پێشمەرگە لەو ناوچەیە باڵادەستە، ئهگهر له داهاتوودا پهكهكه هەوڵی ئەوەیاندا كاری تێکدەرانەش بكەن زۆر بەئاسانی لەلایەن هێزی پێشمەرگەوە سنوریان بۆ دادهنرێت، هەر چەندە قیادەی سیاسی كوردی دیراسەی ئەم حاڵەتەشیان كردوە و بڕیاریان داوەو وتویانە: قەت خوێنی كورد بەدەستی كورد ناڕژێت، بۆیە قیادەی سیاسی كوردی و هەرێمی كوردستان زۆر بەئاقڵانە و بەپێ پێویست مامەڵە لەگەڵ ئەم پرسانە دهكەن”.
ئەوەش ئاشکرا دەکات کە”هێزی پێشمەرگە هەموو ناوچەكانی كۆنتڕۆڵ كردووە، سنوری هاتوچۆو جوڵە و كاریگەریی پەكەكەی سنورداركراوە و سنوردارتریش دەكرێت، هاوشێوەی بوونی پەكەكە لە قەندیل، چونكە لە قەندیل و ئەو ناوچانەش مانای ئەوەنیە پەكەكە بائازادانە جوڵە دهكات” بۆیە ” لە نەتیجەدا پەكەكە خۆیان بڕیاردەدەن كە لەو شوێنانە نەمێنن، چونكە ناتوانن بەردەوام بن، قیادەی سیاسی كوردی بهرنامهی تهواوی ههیه، چاوەڕوانی ئەوەن كە شەڕی داعش تەواوبێت و مەترسی و هەڕەشەی داعش لەسەر كوردستان نەمێنێت، ئەوكاتە چارەسەرێكی گونجا و بۆ پەكەكە دەدۆزنەوە نەك تەنها لە چیای شەنگال تەنانەت لە قەندیلیش، دڵنیام هەرێمی كوردستان بەرنامەی تایبەتی دەبێت بۆ پەكەكە”.
ئەومامۆستای زانکۆی سەلاحەدین هەوڵدان بەڕێگای ئاشتی بۆ کشانەوەی پەکەکە بەبێ ئەنجام دەزانێت چونکە بەبڕوای ئەو “پەكەكە بە پیشنیار و پڕۆژە و كۆمەڵێك شتی وا قەناعەتی پێ ناهێنرێت، چونكە ئەوان ئایدۆلۆژیایەكی تایبەتیان هەیە لەرووی ئایدۆلۆجی و هەڵوێستەوە بڕوایان بەدانوستاندن و گفتوگۆ نییە، تەنانەت قبوڵ ناكەن لەو شوێنەی ئەوان باڵادەستن تیایدا هێزێكی سیاسی تر هەبێت، تائێستا لە باكوری كوردستان تەنها هێزی پەكەكە هەیە چونكە خۆی پەكەكە بەبەرنامە رێگربووە لەوەی كە خەڵكی تر شان بەشانی ئەوان خهبات بكهن، هاوشێوەی پەیەدە، چونكە پەیەدە كۆپیێكی رهسهنی پەكەكەیە، ئیستا بەتەنها لەرۆژئاوا كار دهكات و رێگا نادات حزبی سیاسی دیكه له رۆئاوا بهشدار بێت، ئامانجی پەکەکە ئەوەیە کەتهنها ئهوان لهسهر گۆڕهپانی خهباتدا بن، بۆیە پێموایە ئێستا سەركردایەتی باشوری كوردستان هەموو كارە ئیستیفزازیەكانی پەكەكە فەرامۆش دهكهن تا ئەو كاتەی شەری داعش تەواو دەبێت، ئەوكات كوردستان بەپێی سیاسەت و ستراتیجی خۆی مامەڵە لەگەڵ پرسی پەكەكە دەكات، گرنگترین كاریش كە تا ئێستا قیادەی كوردی كردویەتی بەردەوام بوونی پرۆسەی ئاشتیە لەگەڵ توركیا، بۆ ئەوەی دواجار بگەنە نەتیجەێك كە هەموو پرسەكان یەكلای بكەنەوە و ئەو گروپە چەكداریهش نەمێنێت بەگەڕانەوە و دانانی چەك و بەشداربونیان لە پرۆسەی سیاسی توركیا، ئەمە باشترین چارەسەرە كە ئەمانە وەكو گروپی چەكداری نامێنن، بۆیە ئێستا هەرێمی كوردستان هەوڵی ئەوە دەدات كە ئاگر بەست بكرێت و پڕۆسەی ئاشتی له توركیا دەست پێبكاتەوە”..
